Baskı montajı: tabakaya kaç iş sığar

Forma nedir

Baskı makinesi belli bir tabaka ölçüsüyle çalışır: 70x100, 64x90 gibi. Basılacak iş o ölçüden küçükse tabakaya birden fazla kopya, hatta birden fazla ayrı iş girecek. Bu yerleşim planının adı forma.

Forma hazırlamak bir bulmaca. Tabakayı en az fireyle en çok işle doldurmalısınız; bir yandan da her işin kesim ve katlama çizgilerini birbirine karıştırmadan ayırmalısınız.

Tabakaya kaç iş sığar

Hesap düz bir bölme işi değil. Kartvizit 9x5 cm ise 70x100 cm tabakaya kağıt üstünde onlarca kopya sığar gibi görünüyor. Ama kenar boşluğu, register haçlarına ayrılan alan ve makinenin tutma payı o sayıyı aşağı çeker. Tabaka kenarındaki birkaç santimlik şerit ise kullanım dışı; makine tabakayı oradan tutup ilerletecek.

Parçanın yönü yerleşimi değiştiriyor. Kartviziti 90 derece döndürüp dizince bazen bir sıra daha sığar, bazen tam tersi. Formayı hazırlayan kişi birkaç yerleşim deneyip en verimlisinde karar kılmalı.

Lif yönünün montaja koyduğu sınır

Kartların lif yönü sabit kalmalı; kalmadığı işlerde katlanan ya da bükülen ürün zamanla çarpılacak. Bütün kopyaları bu yüzden tabakada aynı yöne bakacak biçimde diziyoruz. En verimli görünen çapraz yerleşim bazen tam bu yüzden elde kalacak. Lif yönünün niçin bu kadar belirleyici olduğu ayrı bir başlık: lif yönü sayfası.

Karışık forma: birkaç iş bir tabakada

Küçük adetli işler tek başına bir tabakayı doldurmuyorsa farklı müşterilerin işlerini aynı tabakada birleştirmek gerek. Bunun adı karışık forma ya da bindirme baskı. Baskı ortak; her işin kesim çizgisi ayrı bir kalıpla ya da lazer kesimle ayrılacak.

Karışık formanın kazancı maliyette, kaybı esneklikte. Kağıt ve renk seçimi tabakadaki bütün işlerde ortak. Tek bir müşteri özel bir kağıt istedi mi o iş karışık formaya giremez.

Teslim tarihi de burada işin içinde. Karışık formaya giren bir iş, tabakadaki bütün işler hazır olana kadar bekler. Acele bir iş varsa o bekleme kaldırılamaz; öyle bir durumda iş tek başına, daha yüksek fireyle basılmalı.

Dijital baskıda forma

Dijitalde plaka olmadığı için forma sınırı gevşek. Farklı müşterilerin farklı işleri, farklı kağıtlarda bile olsa art arda basılacak. Ofsette bir tabakaya sabitlenen yerleşim, dijitalde iş akışına göre her seferinde yeniden kurulacak.

Yine de dijital makinenin de bir baskı alanı sınırı var, o alana kaç kopya sığdığı yine hesap işi. Aradaki fark şurada: ofsetteki plaka ve ayar masrafı burada yok.

Yerleşim ve fire ilişkisi

Sıkı yerleşim kağıdı verimli kullanıyor ama kesimi zorlar; işler arası boşluk azalınca kesim kalıbı hassaslaşacak. Gevşek yerleşim kesimi rahatlatıyor, buna karşılık fire büyük. Bu dengeye fire hesabı sayfasından bakın.

Montajda kesim payı

Formadaki her kopya arasında bıçağın rahat çalışacağı kadar boşluk bırakın. Kopyaları fazla yakın dizdiğiniz işte kesim kalıbının ince bölmeleri zayıf. Bu payın büyüklüğünü kartonun kalınlığı ve bıçak yerleşimi belirler; kalıpçıyla formacı yerleşim sırasında birlikte çalışıyor.

Kesim payı az bırakılmış bir iş geçen ay geri döndü. Bölmeler tahtada yeterince güçlü kalmamış, kalıp birkaç yüz baskıdan sonra ince kısımlarda çatlamıştı. Kalıbı yeniden yaptık, bu sefer araları biraz açarak.

Aynı formada farklı renk isteği

Karışık formadaki işlerden biri başka bir renk ya da başka bir kağıt istiyorsa o iş formadan çıkıp ayrı basılmalı. Aynı formada dört renk aynı sırayla, aynı kağıda gider; tabakadaki bütün işler bu ortak baskıyı paylaşacak. Bir işte özel bir Pantone varsa o iş ya tek başına gidecek ya da benzer renk isteyen işlerle ayrı bir formada toplanacak.

Formayı kim hazırlar

Küçük atölyelerde formayı kalıp çıkış operatörü kurar, en verimli yerleşimi kendi deneyimiyle bulur. Büyük matbaalarda bu iş için ayrı bir yazılım çalışıyor; yazılım onlarca ihtimali deneyip en az fireli olanı önerecek. İkisi de aynı yere varıyor, yalnız araç başka.

Tekrar eden işlerde sabit forma

Her ay aynı kartviziti ya da aynı etiketi basan bir müşterinin formasını bir kere kuruyoruz; sonraki siparişlerde aynı yerleşim hazır. Hazırlık süresi kısa, kopya sayısını her seferinde yeniden hesaplamak da gereksiz. Yeni bir ölçü ya da yeni bir tasarım gelirse formayı baştan kurun.

Hazır bir ölçüye yaklaşmak

Standart bir kutu ya da kart ölçüsüne birkaç milimetre yaklaşmak, elde duran bir formanın kapısını açacak. Böyle bir durumda matbaa yeni forma kurmak yerine hazır yerleşimi önerir; hem hazırlık kısalıyor hem fiyat aşağı iniyor. Ölçüde küçük bir esnekliğiniz varsa bunu matbaaya sorun.