Matbaa sözlüğü
Matbaada kullanılan terimler ve ölçüler. Türkçe tanımlar, İngilizce karşılıklar ve ilgili rehberler. 125 terim.
Eşleşen terim yok. Başka bir sözcük deneyin.
A
- AçınımDie layout / unfolded shape
- Açınım, kutunun kesim ve katlama çizgilerini düzlem üzerinde gösteren çizimdir. Katlanmış kutunun biçimi bu çizgilerden oluşur; iç ölçü ile dış ölçü aynı açınımda farklı sınırları anlatır. Bkz. Kesim kalıbı, Montaj
- Adet eşiğiQuantity threshold
- Adet eşiği, karşılaştırılan iki üretim seçeneğinin toplam maliyetinin eşitlendiği miktardır. Hazırlık gideri ve adet başına gider değiştiğinde eşik de değişir; yalnız birim fiyatı karşılaştırmak bu miktarı vermez. Bkz. Fire, Tiraj
- Ambalaj tasarımıPackaging design
- Ambalaj tasarımı, ürünün korunmasını ve sunumunu ambalajın yapısıyla birlikte ele alır. Grafik dosyası baskıyı, yapısal çizim ise kesim, katlama ve birleşme yerlerini tarif eder. Bkz. Açınım, Montaj
- Aniloks merdaneAnilox roll
- Aniloks merdane, yüzeyindeki küçük oyuk hücrelerle mürekkebi ölçülü biçimde taşıyan merdanedir. Flekso baskıda bu mürekkebi klişeye aktarır. Hücre hacmi ve hücre sıklığı ayrı özelliklerdir. Bkz. Flekso, Tram, Plaka
- Ayarlama kâğıdıMakeready sheet
- Kesimde ayarlama kâğıdı, kalıbın belirli bölgelerinde yüksekliği etkileyen ince destek malzemesidir. Baskı makinesinin renk ve hizalama hazırlığında harcanan tabakalara da ayar kâğıdı denebilir; bu iki kullanım ayrı işlemleri anlatır. Bkz. Fire, Register
B
- BarkodBarcode
- Barkod, veriyi çizgiler veya modüllerle gösteren, cihazla okunabilen bir semboldür. Sembolün okunması, baskı kalitesinin derecelendirilmesi ve içindeki numaranın doğru ürüne ait olması ayrı konulardır. Bkz. EAN-13, GS1
- Baskı öncesiPrepress
- Baskı öncesi, dosyanın baskıya hazırlanması sırasında yapılan düzenleme ve kontrolleri kapsar. Renk ayrımı, fontlar, görseller, montaj ve prova bu aşamanın farklı parçalarıdır. Bkz. Montaj, Prova, Renk ayrımı
- Baskı sonrasıPostpress / finishing
- Baskı sonrası, basılı malzemeyi bitmiş ürüne dönüştüren işlemlerin ortak adıdır. Kesim, katlama, kaplama ve ciltleme sırası ürün yapısına ve malzemelerin birbiriyle uyumuna bağlıdır. Bkz. Kırım, Ciltleme, Laminasyon
- Baskıda metamerizmMetamerism
- Baskıda metamerizm, iki renk örneğinin bir aydınlatmada aynı görünüp başka bir aydınlatmada farklı görünmesidir. Örneklerin ışığı yansıtma özellikleri aynı olmadığı için ışık kaynağı değişince eşleşme bozulabilir. Bkz. Prova, Pantone, CMYK
- Baskıda trappingPrepress trapping
- Baskıda trapping, yan yana gelen renklerin kenarında küçük bir bindirme alanı oluşturmaktır. Baskı renkleri az miktarda kaydığında arada kâğıt renginde bir boşluk görünmesini azaltmak için uygulanır. Bkz. Register, Renk ayrımı, Spot renk
- Bıçak yüksekliğiBlade height
- Bıçak yüksekliği, çelik kesim bıçağının tabanından kesici ağzına kadar olan mesafedir. Bıçağın kalınlığını anlatan punto ayrı bir ölçüdür; çalışma yüksekliği kalıp ve makine düzeniyle birlikte değerlendirilir. Bkz. Kesim kalıbı, Kalıp lastiği, Pertinaks
- BlanketOffset blanket
- Ofset blanket, görüntüyü baskı plakasından alıp malzemeye aktaran esnek örtüdür. Kauçuk yüzeyi, taşıyıcı katmanları ve sıkışma davranışı görüntü aktarımını etkiler. Bkz. Nemlendirme, Register
- BobinRoll
- Bobin, kâğıt veya filmin bir göbek üzerine sarılmış biçimidir. İç çap göbeğin boşluğunu, dış çap ise sarılmış malzemenin dış sınırını ölçer; bobin eni bunlardan bağımsızdır. Bkz. İç çap, Sarım yönü, Roll to roll
- BobstBOBST
- BOBST, ambalaj baskısı ve dönüştürme makineleri üreten bir markadır. Marka adı tek başına kesim türünü, çalışma ölçüsünü veya makinenin istasyonlarını belirtmez; bunlar modele bağlıdır. Bkz. Kesim kalıbı, Sıyırma
C
- CiltlemeBinding
- Ciltleme, sayfaların veya formaların kitap, katalog ya da defter olarak birleştirilmesidir. Tel dikiş, iplik dikiş ve tutkallı yöntemler farklı blok yapıları oluşturur; kapak işlemi de bu yapıyla ilişkilidir. Bkz. Dikiş (tel dikiş), Şirazeli cilt, Forma
- CMYKCyan magenta yellow key (black)
- CMYK, camgöbeği, macenta, sarı ve siyah proses renklerini ifade eder. Bu kanallardaki yüzdelerin baskıda nasıl görüneceği renk profiline, mürekkebe ve basılan yüzeye bağlıdır. Bkz. Pantone, Spot renk, Renk ayrımı
Ç
- ÇözünürlükResolution
- Baskıda görsel çözünürlüğü, son baskı boyutunda bir inçe düşen görüntü pikseli sayısıyla ifade edilir. Piksel sayısı sabitken görselin baskı boyutu büyüdüğünde PPI değeri düşer. Bkz. Dpi, Vektörel çizim
D
- Dalga türüFlute type
- Dalga türü, oluklu mukavvanın dalgalı katmanındaki profil sınıfını belirtir. B, C ve E gibi profillerin yüksekliği ve sıklığı farklıdır; malzemenin taşıma davranışında yüzey kâğıtları da etkilidir. Bkz. Oluklu mukavva, Mukavva
- Delik zımbaHole punch
- Delik zımba, basılı ürün veya ambalajda delik açan takımdır. Delik biçimi kullanım amacına göre değişir. Kenara uzaklık ve deliğin çevresinde kalan malzeme, askılı ambalajın yük altındaki davranışını etkiler. Bkz. Kesim kalıbı, Montaj
- Dijital baskıDigital printing
- Dijital baskıda görüntü, her iş için ayrı bir baskı kalıbı hazırlanmasına gerek kalmadan dijital veriden üretilir. Baskılar arasında veri değişebilir; kâğıt uyumu ve son işlem koşulları kullanılan sisteme bağlıdır. Bkz. Ofset, Numune baskı
- Dikiş (tel dikiş)Saddle stitching
- Tel dikiş, iç içe yerleştirilmiş katlı tabakaları sırt çizgisinden telle birleştirir. İşlenebilecek tabaka sayısı, kâğıt kalınlığına ve dikiş ünitesinin kapasitesine bağlıdır. Bkz. Ciltleme, Zımba teli
- DilmeSlitting
- Dilme, geniş bir malzeme şeridini boyuna keserek daha dar şeritlere ayırır. Bobin işlemede bu şeritler ayrı bobinlere sarılabilir; kesim ile yeniden sarım hattın iki farklı işlevini oluşturur. Bkz. Bobin, Giyotin
- Döner kalıpRotary die
- Döner kalıp, bir silindirin hareketiyle kesim yapan kalıp düzenidir. Manyetik silindire bağlanan esnek kalıplar ve kesici yüzeyi gövdesinde bulunan yekpare türler farklı yapılardır. Bkz. Kesim kalıbı, Pertinaks
- DpiDots per inch
- DPI, baskı cihazının bir inç boyunca oluşturduğu noktaların yoğunluğunu belirtir. Görsel dosyasının aynı uzunluktaki piksel yoğunluğu PPI ile ifade edilir; iki sayı farklı özellikleri ölçer. Bkz. Çözünürlük
E
- EAN-13European Article Number, 13 digit
- EAN-13, on üç haneli GTIN bilgisini taşıyan doğrusal barkod türüdür. Sembolün bar yüksekliği, modül genişliği ve boş alanları kullanım alanına ait kurallarla birlikte değerlendirilir. Bkz. Barkod, Sessiz bölge, GS1
- Etiket sökücüLabel peeler / label dispenser
- Etiket sökücü düzenek, etiketi uygulama öncesinde taşıyıcıdan ayırır. Taşıyıcı bir kenardan yön değiştirirken etiket yoluna devam eder; bu ayrılma, malzemenin esnekliği ve ayırma kuvvetiyle ilişkilidir. Bkz. Kiss cut, Liner, Sıyırma
F
- FireWaste / spoilage
- Fire, üretimde tüketildiği hâlde teslim edilecek ürüne dönüşmeyen malzemeyi anlatır. Ayar tabakaları, kesim artıkları ve hatalı ürünler farklı nedenlerle oluşan kayıplardır. Bkz. Ayarlama kâğıdı, Adet eşiği
G
- GiyotinGuillotine cutter
- Kâğıt giyotini, kâğıt veya karton destesini düz bir hat boyunca kesen makinedir. Deste kesilirken baskı pabucuyla tutulur; düz ebat kesimiyle biçimli kalıp kesimi farklı işlerdir. Bkz. Dilme, Kesim kalıbı
- GofreEmbossing / debossing
- Gofre, kâğıt veya kartonun kalıplar arasında biçimlendirilmesiyle yüzeyde kabartma ya da çökertme oluşturur. İz, baskılı veya baskısız yüzeyde hazırlanabilir; derinliği malzemenin biçim alma davranışıyla ilişkilidir. Bkz. Kabartma
- GramajGrammage / basis weight
- Gramaj, kâğıt veya kartonun bir metrekarelik alanının kütlesidir; g/m² birimiyle yazılır. Aynı gramajdaki iki malzemenin kalınlığı ve rijitliği farklı olabilir. Bkz. Kuşe, Bristol, Kraft
H
I
- ICC profiliICC color profile
- ICC profili, bir cihazın veya baskı koşulunun renk özelliklerini tanımlayan dosyadır. Renk yönetimi bu tanımı, farklı cihazların renklerini ortak bir bağlantı uzayı üzerinden eşleştirmek için kullanır. Bkz. Renk ayrımı, CMYK
İ
- İç çapCore diameter
- Bobin iç çapı, malzemenin sarıldığı göbeğin iç boşluğunun çapıdır. Makinenin mil veya tutucu düzeniyle ilişkili olan bu ölçü, göbeğin dış çapından ve sarılmış bobinin dış çapından ayrıdır. Bkz. Bobin, Sarım yönü
- İç sayfaText pages / inner pages
- İç sayfalar, kitap veya katalogda kapağın dışında kalan sayfalardır. Sayfa bir yaprağın tek yüzünü ifade eder; boş bırakılan yüzler de fiziksel sayfa toplamına dahildir. Bkz. Forma, Ciltleme
- İllüstrasyonIllustration
- İllüstrasyon, bir konuyu çizim yoluyla anlatan görseldir. Vektörel veya piksel tabanlı olabilir; baskıdaki ayrıntı davranışı çizimin bu yapısıyla ve son ölçüsüyle ilişkilidir. Bkz. Vektörel çizim, Çözünürlük
K
- KabartmaEmbossing
- Kabartma, malzemenin yüzeyini kalıpla yükselterek desen oluşturan işlemdir. Yüzeydeki yükselme, kalıp geometrisiyle kâğıt veya kartonun biçim alma davranışına bağlıdır. Bkz. Gofre, Sıcak yaldız
- Kâğıtta opasitePaper opacity
- Kâğıtta opasite, malzemenin arkasındaki görüntüyü ne ölçüde örttüğünü anlatır. Opasite yükseldikçe arka yüzdeki baskının görünmesi azalır. Aynı gramajdaki kâğıtlar farklı opasite değerleri taşıyabilir. Bkz. Gramaj, Kuşe, İç sayfa
- Kalıp lastiğiDie-cutting rubber / ejection rubber
- Kalıp lastiği, kesim sırasında malzemeyi destekleyen ve pres açıldığında bıçaktan ayrılmasına yardımcı olan esnek parçadır. Sıkışma davranışı, yüksekliği ve yerleşimi kesilen malzemeyle birlikte değerlendirilir. Bkz. Kesim kalıbı, Bıçak yüksekliği
- Kalıp yapımıDie making
- Kalıp yapımı, çizimin kesim ve kırım elemanlarına dönüştürülüp taşıyıcı üzerine kurulmasıdır. Düz bıçaklı kalıpta tahta, çelik ve lastik birlikte çalışır; döner kalıpların yapısı farklıdır. Bkz. Pertinaks, Kesim kalıbı, Lazer kesim
- KarekodTwo-dimensional barcode
- Karekod, kare modüllerle veri taşıyan iki boyutlu kodlar için kullanılan genel addır. QR kod ve DataMatrix ayrı sembol türleridir; veri yapıları ve çevrelerinde gereken boş alan aynı kurallara dayanmaz. Bkz. QR kod, Sessiz bölge
- Karşı plakaCounter plate / makeready plate
- Karşı plaka, kesim kalıbının karşısındaki çalışma yüzeyidir. Düz kesim plakası veya pilyaj kanalları taşıyan bir düzen olabilir. Plaka kalınlığı, makinenin toplam çalışma yüksekliğinin bir parçasıdır. Bkz. Bıçak yüksekliği, Kesim kalıbı
- Karton kutuCarton box
- Karton kutu, kartonun kesilip katlanmasıyla oluşan ambalajdır. Ürünün yerleşeceği iç boşluk, malzeme kalınlığı nedeniyle kutunun dış ölçüsünden farklıdır. Kapak ve dip yapısı da kutu tipine göre değişir. Bkz. Dubleks, Tripleks, Oluklu mukavva
- KatlamaFolding
- Katlama, düz tabakayı belirlenen hatlardan bükerek ürün biçimine getirir. Birden fazla kat içeren işlerde panel genişlikleri ve katların kapanma sırası birbiriyle ilişkilidir. Bkz. Kırım, Lif yönü
- Kesim kalıbıDie-cutting tool / cutting die
- Kesim kalıbı, malzemeyi çizimdeki biçime göre kesen araçtır. Düz bıçaklı ve döner türler farklı makine düzenlerinde çalışır. Kalıp üzerindeki pilyaj elemanları kesim bıçaklarından ayrı bir görev üstlenir. Bkz. Bıçak yüksekliği, Pertinaks, Döner kalıp
- Kesim planıCutting layout
- Kesim planı, parçaların tabaka veya bobindeki yerleşimini ve kesim düzenini gösterir. Bitmiş ürün sınırlarıyla üretim sırasında gereken boşluklar aynı planda yer alır. Bu boşluklar kullanılabilir malzeme alanını azaltır. Bkz. Montaj, Fire
- KırımFolding / creasing
- Kırım sözcüğü matbaada hem katlama işlemi hem de katlamayı hazırlayan iz için kullanılır. Pilyaj izi açılması ve ürünün son biçimine katlanması ayrı aşamalardır; sipariş kapsamı bu ayrımı açıklamalıdır. Bkz. Pilyaj, Katlama
- Kilit diliLocking tab / tuck flap
- Kilit dili, kutuda bir yuvaya veya karşı parçaya geçerek kapağı tutan çıkıntıdır. Dil ile yuva arasındaki ilişki, karton kalınlığına ve kilidin kapanırken yaptığı harekete bağlıdır. Bkz. Otomatik dip, Açınım
- Kiss cutKiss cutting
- Kiss cut, etiketin üst malzemesini ve yapışkanını keserken taşıyıcıyı bütün bırakır. Etiketler bu kesimin ardından taşıyıcı üzerinde kalır; aralarındaki artık ağ ayrıca sıyrılabilir. Bkz. Taşıyıcı, Liner, Sıyırma
- KollektörCollecting unit
- Kollektör, matbaa hattında malzemeyi toplayan üniteyi anlatır. Toplanan malzeme ve ünitenin görevi makine düzenine bağlıdır; forma toplama ile kesim artığı uzaklaştırma farklı işlemlerdir. Bkz. Harman, Forma
- KraftKraft paper
- Kraft kâğıdı, sülfat yöntemiyle elde edilen hamurdan üretilir. Ağartılmış ve ağartılmamış türleri bulunur; kahverengi görünüm tek başına kâğıdın lif yapısını veya dayanım sınıfını açıklamaz. Bkz. Gramaj, Kraft torba
- Kraft torbaKraft bag
- Kraft torba, kraft kâğıdın katlanıp birleştirilmesiyle hazırlanan ambalajdır. Saplı taşıma torbası ile ağız kısmından kapatılan paket torbası farklı yapılardır. Dip ve sap bağlantıları taşınan yükten etkilenir. Bkz. Kraft, Flekso
L
- LakVarnish
- Lak, baskı yüzeyine sıvı olarak uygulanan kaplamadır. Türüne göre farklı yollarla kurur veya sertleşir. Tüm yüzeye uygulanan lakla yalnız belirli alanlara uygulanan bölgesel lak farklı görünüm verir. Bkz. UV lak, Laminasyon
- LaminasyonLamination
- Laminasyon, malzemeyi başka bir katmanla birleştirme işlemidir. Matbaa son işleminde baskı yüzeyine film kaplama anlamında kullanılır. Film ile baskı arasındaki bağ, yapıştırıcı ve yüzey koşullarıyla ilişkilidir. Bkz. Mat laminasyon, Parlak laminasyon, Selefon
- Lazer kesimLaser cutting
- Lazer kesimde odaklanmış ışın malzemeyi ayırır. Kesim kalıbı yapımında bu yöntem kontrplağa bıçak kanalları açmak için kullanılır. Ürünün lazerle doğrudan kesilmesi ayrı bir uygulamadır. Bkz. Kalıp yapımı, Kesim kalıbı
M
- Mat laminasyonMatte lamination
- Mat laminasyonda baskı yüzeyine düşük parlaklıkta film bağlanır. Mat görünüm, dokunma hissi ve çizilme direnci ayrı özelliklerdir; aynı görünümdeki filmler bu açılardan farklı davranabilir. Bkz. Laminasyon, Soft touch laminasyon
- MatrisCreasing matrix / label waste matrix
- Pilyaj matrisi, kırım çeliğinin karşısında çalışan kanallı parçadır. Etiket üretiminde matris sözcüğü kesilmiş etiketlerin çevresindeki artık ağı da anlatır. Kanal ölçüsüyle artık ağın sıyrılması ayrı konulardır. Bkz. Pilyaj, Sıyırma
- MontajImposition
- Montaj, sayfaların veya tekrarlanan işlerin baskı tabakasındaki yerleşimini belirler. Kitapta sayfaların katlandıktan sonra doğru sıraya gelmesi bu plana bağlıdır; tutucu ve son işlem payları da yerleşimde alan kaplar. Bkz. Forma, Açınım
- MukavvaCardboard / paperboard
- Mukavva, ambalaj ve cilt işlerinde kullanılan kalın, lifli levhaların genel adıdır. Düz mukavva ile dalgalı katmanlardan oluşan oluklu mukavva farklı yapılara sahiptir; gramajları tek başına kalınlıklarını göstermez. Bkz. Oluklu mukavva, Gramaj
N
- NemlendirmeDampening (offset)
- Geleneksel ofsette nemlendirme sistemi, plakanın görüntü taşımayan alanlarına hazne suyu iletir. Suyun ve mürekkebin yüzeydeki dengesi baskıyı etkiler. Susuz ofset farklı bir plaka ve işlem düzeni kullanır. Bkz. Blanket, Register
- Nokta kazancıDot gain
- Nokta kazancı, basılı tram alanında ölçülen ton değerinin hedef değerden yüksek çıkmasıdır. Mürekkebin fiziksel yayılması ve kâğıttaki optik etkiler bu farkta birlikte rol oynayabilir. Bkz. Tram, Kuşe
- Numune baskıSample print / proof run
- Numune baskı, inceleme için hazırlanmış baskı örneğidir. Üretimle aynı malzeme ve baskı koşullarını taşımayan bir numune, her özelliğin karşılığını gösteremez. Renk provası ile yerleşim numunesinin kapsamı bu nedenle farklıdır. Bkz. Dijital baskı, Prova
O
- OfsetOffset printing
- Ofset baskıda görüntü, baskı plakasından önce blankete, ardından malzemeye aktarılır. Tabaka ve bobin beslemeli makineler bu aktarımı farklı üretim düzenlerinde kullanır. Bkz. Blanket, Dijital baskı
- Oluklu mukavvaCorrugated board
- Oluklu mukavva, dalgalı kâğıt katmanlarıyla düz yüzey kâğıtlarının birleşmesinden oluşur. Dalga sayısı ve profili yapıyı değiştirir; kutunun taşıma davranışında kullanılan kâğıtların özellikleri de etkilidir. Bkz. Dalga türü, Mukavva
- Otomatik dipAutomatic bottom / lock bottom
- Otomatik dipli kutuda önceden yapıştırılmış dip parçaları, gövde açıldığında tabanı oluşturur. Dipteki katlar ve yapıştırma yerleri birlikte hareket eder; kutunun iç ölçüsüyle bu parçaların geometrisi birbiriyle ilişkilidir. Bkz. Kilit dili, Açınım
P
- PaketlemePacking
- Paketleme, basılı ürünleri sayma, koruma ve sevkiyata hazırlama işlemlerini kapsar. Paket içi adet ile kolideki paket sayısı ayrı bilgilerdir; koruyucu malzeme ve yerleşim de sevkiyat düzeninin parçasıdır. Bkz. Karton kutu, Palet
- PaletPallet
- Palet, yükün istiflenmesine ve taşıma ekipmanıyla hareket ettirilmesine yarayan tabandır. Boyutuyla birlikte yükün dağılımı ve taşıma biçimi önem taşır; raf üzerindeki kapasite ile yerdeki kapasite aynı koşulu anlatmaz. Bkz. Karton kutu, Shrink film
- PantonePantone matching system
- Pantone, renkleri kodlarla tanımlayan sistemler geliştiren bir markadır. Grafik baskı kartelalarında C kaplı, U kaplamasız kâğıttaki görünümü belirtir. Aynı numaranın farklı yüzeylerdeki görünümü değişebilir. Bkz. Spot renk, CMYK
- Parlak laminasyonGloss lamination
- Parlak laminasyonda baskı yüzeyine parlak film bağlanır. Yüzeydeki ışık yansıması ve basılı rengin görünümü kaplamayla değişir; film kalınlığı ve bağlanma koşulları da ürün yapısını etkiler. Bkz. Laminasyon, Mat laminasyon
- Pencereli kutuWindow box
- Pencereli kutu, içindeki ürünün görülebildiği açıklık taşıyan karton ambalajdır. Açıklık filmle kapatılabilir veya açık bırakılabilir. Pencerenin yeri ve çevresinde kalan karton, kutunun yapısıyla ilişkilidir. Bkz. Karton kutu, Açınım
- Perfect bindingPerfect binding
- Perfect binding, kitap bloğunun sırtından tutkalla birleştirilip kapağa bağlandığı cilt yöntemidir. Türkçede Amerikan cilt adıyla da kullanılır. Sırt hazırlığı ve tutkal türü, kâğıtla birlikte sayfa tutunmasını etkiler. Bkz. Şirazeli cilt, Sırt genişliği
- PerforajPerforation
- Perforaj, kesiklerle sağlam köprülerin art arda geldiği koparma hattıdır. Kesik ve köprü uzunlukları, malzemenin üretimde bütün kalmasıyla kullanım sırasında koparılması arasındaki ilişkiyi etkiler. Bkz. Pilyaj, Kesim kalıbı
- PertinaksPaper phenolic laminate
- Pertinaks, fenolik reçineyle birleştirilmiş kâğıt katmanlarından oluşan sert levhadır. Kalıp işlerinde pilyaj kanallı karşı plaka olarak kullanılabilir. Kanal geometrisi ve levha kalınlığı çalışma düzeniyle ilişkilidir. Bkz. Kesim kalıbı, Kalıp yapımı
- PilyajCreasing / scoring
- Pilyaj, kartonun katlanacağı hattı basınçla biçimlendirir. Çelik ile karşı kanalın arasında oluşan iz, malzemenin katlama davranışını değiştirir. Kesimle aynı kalıpta veya ayrı bir aşamada hazırlanabilir. Bkz. Kırım, Katlama, Kesim kalıbı
- PlakaPrinting plate
- Ofset plakası, baskı görüntüsünü taşıyan levhadır. Görüntü taşıyan ve taşımayan alanların mürekkep davranışı farklıdır. Gerekli plaka sayısı renk ayrımlarıyla birlikte ön ve arka yüzlerin montajına bağlıdır. Bkz. Ofset, CMYK
- ProvaProof
- Prova, üretim öncesinde içerik, yerleşim veya renk değerlendirmesi için hazırlanan örnektir. Ekran provası, dijital prova ve makine provası farklı koşulları temsil eder; onayın kapsamı kullanılan prova türüne bağlıdır. Bkz. Numune baskı, ICC profili
- PuntoSteel rule thickness (point)
- Kalıpçılıkta punto, çelik bıçağın kalınlığını ifade eden ölçüdür. Bıçak yüksekliği başka bir boyutu ölçer. Yazı boyutunu anlatan tipografik puntoyla kullanım bağlamı farklıdır. Bkz. Bıçak yüksekliği, Kesim kalıbı
Q
- QR kodQR code
- QR kod, veriyi kare modüllerle taşıyan iki boyutlu kod türüdür. Standart QR kodun her yanında dört modül genişliğinde boş alan gerekir. Modül, sembolü oluşturan en küçük kare birimdir. Bkz. Karekod, Sessiz bölge
R
- RegisterRegister (color registration)
- Register, ayrı basılan renklerin veya baskıyla kesimin birbiriyle hizasını anlatır. Register markaları bu hizayı karşılaştırmak için kullanılan işaretlerdir; renk hizası ve kesim hizası farklı işlemler arasında ölçülür. Bkz. Nemlendirme, Tram
- Renk ayrımıColor separation
- Renk ayrımı, tasarımdaki nesneleri baskıda kullanılacak renk kanallarına ayırır. CMYK proses kanallarıyla özel mürekkep için açılan spot kanallar dosyada ayrı görünür. Bir nesne birden fazla kanalda yer alabilir. Bkz. CMYK, Baskı öncesi
- RIPRaster image processor
- RIP, baskı dosyasındaki metin, çizgi ve görselleri cihazın kullanacağı nokta verisine çeviren işlemcidir. Açılımı raster image processor olan bu bileşen, yazılım veya baskı sisteminin bir parçası olarak çalışabilir. Bkz. Renk ayrımı, Çözünürlük, ICC profili
- RibonThermal transfer ribbon
- Ribon, termal transfer baskıda ısıyla aktarılan boya katmanını taşıyan şerittir. Wax, wax-resin ve resin türlerinin yüzey uyumu ve dayanım özellikleri farklıdır; baskı sonucu ribonla etiketin birlikte davranışına bağlıdır. Bkz. Termal transfer, Termal
- Roll to rollRoll-to-roll printing
- Roll to roll düzeninde malzeme bir bobinden açılır, hat üzerinde işlenir ve yeniden bobine sarılır. Baskı, kaplama veya kesim bu hat üzerindeki işlemlerden biri olabilir. Terim, besleme ve çıkış biçimini açıklar. Bkz. Bobin, Flekso
S
- Sarım yönüWind direction
- Etiket sarım yönü, baskının bobinde içte veya dışta kalmasını ve açılışta hangi kenarın önce gelmesini anlatır. Bir yön numarasının anlamı kullanılan sarım şemasına bağlıdır; farklı şemalar aynı numarayı farklı yönler için kullanabilir. Bkz. Bobin, İç çap
- SelefonCellophane (colloquial for lamination film)
- Selefon sözcüğü matbaada baskılı yüzeye ince film kaplama işlemi için kullanılır. Film türü, parlaklık ve dokunma hissi ayrı özelliklerdir. Kullanılan laminasyon filminin malzemesi, selefon adıyla tek başına belirlenemez. Bkz. Laminasyon, Lak
- SerigrafiScreen printing
- Serigrafide mürekkep, şablonun açık bıraktığı elek alanlarından rakle yardımıyla baskı yüzeyine geçer. Elek üzerindeki kapalı alanlar mürekkebi tutar. Kâğıt, tekstil ve sert yüzeyler için farklı mürekkep ve işlem koşulları kullanılır. Bkz. Tampon baskı, Flekso
- Sessiz bölgeQuiet zone
- Sessiz bölge, barkod sembolünün çevresinde başka baskı işaretleri bulunmayan boş alandır. Gereken genişlik kod türüne göre değişir. Standart QR kodda bu alan her kenarda dört modül genişliğindedir. Bkz. EAN-13, Karekod
- Shrink filmShrink film
- Shrink film, uygun ısıyla daralarak ürünün çevresini saran ambalaj filmidir. Çekme oranı ve yönü filmin yapısına bağlıdır; ürünün biçimiyle ısıya tepkisi de paketleme sonucunu etkiler. Bkz. Palet, Streç film
- Sıcak yaldızHot foil stamping
- Sıcak yaldızda folyonun dekoratif katmanı, ısıtılmış kalıp ve basınç yardımıyla yüzeye aktarılır. Folyonun taşıyıcı filmi işlemden sonra ayrılır. Sonuç, desenle birlikte folyo ve yüzeyin uyumuna bağlıdır. Bkz. Soğuk yaldız, Kabartma
- Sırt genişliğiSpine width
- Kitap sırt genişliği, kapağın kitap bloğunu sırt boyunca örttüğü bölümün enidir. Yaprak sayısı ve kâğıt kalınlığı bu ölçünün temelini oluşturur; cilt yapısı da son ölçüyü etkiler. Bkz. Perfect binding, Gramaj
- SıyırmaStripping / matrix removal
- Etiket üretiminde sıyırma, kesilmiş etiketlerin çevresindeki artık ağı taşıyıcıdan ayırır. Etiketler taşıyıcı üzerinde kalırken artık malzeme ayrı toplanır. Kesim bütünlüğü, ağın kopmadan ayrılmasını etkiler. Bkz. Matris, Kiss cut
- Sipariş adediOrder quantity
- Sipariş adedi, teslim edilmesi istenen ürün miktarıdır. Üretimde tüketilen malzeme ve basılan toplam miktar fire nedeniyle bundan fazla olabilir. Teklifteki adet birimi, tabaka veya bitmiş ürün hesabını birbirinden ayırır. Bkz. Adet eşiği, Tiraj
- Soft touch laminasyonSoft touch lamination
- Soft touch laminasyonda baskılı yüzeye kadifemsi dokunma hissi veren film bağlanır. Benzer his veren sıvı kaplamalar da bulunur; bunlar farklı bir uygulama yöntemidir. Dokunma hissi tek başına çizilme direncini belirtmez. Bkz. Mat laminasyon, Laminasyon
- Soğuk yaldızCold foil stamping
- Soğuk yaldızda folyonun dekoratif katmanı, basılmış yapıştırıcı alanlarına aktarılır. Yapıştırıcının uygulanması ve sertleşmesi kullanılan hatta göre değişir. Folyo üzerindeki baskı da görünümün bir parçası olabilir. Bkz. Sıcak yaldız, Ofset
- Spot renkSpot color
- Spot renk, ayrı bir baskı kanalı ve özel mürekkeple basılması planlanan renktir. Dosyada spot olarak tanımlanan bir renk, çıktı sırasında proses renklere dönüştürülebilir; ayrı mürekkep kullanımı üretim ayarına da bağlıdır. Bkz. Pantone, CMYK
- Streç filmStretch film
- Streç film, gerilerek ürün veya palet yükünün çevresine sarılır. Filmde kalan gerilim yükün bir arada tutulmasına katkı sağlar. Sarım düzeni ve germe miktarı, kutuların maruz kaldığı kuvveti etkiler. Bkz. Shrink film, Palet
Ş
- Şirazeli ciltBinding with headbands
- Şirazeli ciltte kitap bloğunun sırt başına ve sonuna şerit veya örgü eklenir. Hazır şiraze, bu bölgelerdeki boşluğu örter ve görünümü tamamlar. Kitabın sayfalarını birleştiren dikiş veya tutkal yöntemi ayrı bir özelliktir. Bkz. Ciltleme, Perfect binding
T
- Tabaka baskıSheet-fed printing
- Tabaka baskıda malzeme ayrı kesilmiş yapraklar hâlinde makineye beslenir. Bu besleme biçimi ofset ve dijital gibi farklı baskı yöntemlerinde kullanılabilir; tabaka ölçüsü makinenin baskı alanıyla aynı sınırı anlatmaz. Bkz. Ofset, Web baskı
- Tampon baskıPad printing
- Tampon baskıda görüntü, klişedeki oyuk alanlardan esnek tampona, oradan ürüne aktarılır. Tamponun biçim değiştirmesi kavisli yüzeylere ulaşmasını sağlar. Ürünün şekliyle baskı alanı, aktarımın geometrisini etkiler. Bkz. Serigrafi
- TaşıyıcıCarrier / release liner
- Etiket taşıyıcısı, kendinden yapışkanlı etiketin altındaki ayırıcı kaplı kâğıt veya film tabakadır. Yapışkanı kullanım öncesinde korur ve üretim sırasında etiketi taşır. Etiket uygulanırken bu tabakadan ayrılır. Bkz. Liner, Kiss cut
- Taşma payıBleed
- Taşma payı, kenara kadar uzanan baskının kesim çizgisi dışında devam eden bölümüdür. Kesimin konumu küçük ölçüde değiştiğinde beyaz kenar oluşmasını önlemeye yardımcı olur. Yazıları kesimden uzak tutan iç güvenli alan başka bir paydır. Bkz. Kesim kalıbı, Montaj
- TermalDirect thermal
- Doğrudan termal baskı, ısıya duyarlı malzemede baskı kafasının ısısıyla görüntü oluşturur. Ribon kullanılmaz. Görüntünün kullanım boyunca dayanması malzemenin yapısına ve maruz kaldığı koşullara bağlıdır. Bkz. Termal transfer, Ribon
- Termal transferThermal transfer
- Termal transfer baskıda görüntü, ribondaki boya katmanının ısıyla baskı yüzeyine aktarılmasıyla oluşur. Ribon ve etiket malzemesi birlikte çalışır; yöntemin adı tek başına dış ortam dayanımını açıklamaz. Bkz. Ribon, Termal
- Teslim süresiLead time
- Teslim süresi, kararlaştırılmış başlangıç koşuluyla ürünün teslimi arasında geçen zamandır. Dosya onayı, malzeme temini ve sevkiyat bu takvimde farklı aşamalardır; üretimin bitmesi ürünün alıcıya ulaştığı anlamına gelmez. Bkz. Adet eşiği, Kalıp yapımı
- Tırnak (nick)Nick
- Kalıpta tırnak, kesilen parçayı tabakaya bağlı tutan küçük kesilmemiş bağlantıdır. Bıçakta açılan kesinti bu bağlantının oluşmasını sağlar. Bağlantının yeri ve boyutu, tabakanın taşınmasını ve parçanın sonradan ayrılmasını etkiler. Bkz. Kesim kalıbı, Montaj
- TipoLetterpress
- Tipo baskıda mürekkep, kalıbın yüksek yüzeylerinden malzemeye aktarılır. Metal harflerin yanında farklı kabartma kalıp malzemeleri de kullanılabilir. Kâğıttaki baskı izi, kalıp ve basınç koşullarıyla ilişkilidir. Bkz. Ofset, Kabartma
- TirajPrint run
- Tiraj, bir yayın veya baskı işinin üretilen nüsha miktarını anlatır. Tek tabakada birden fazla ürün bulunduğunda tabaka sayısıyla ürün sayısı farklıdır. Teslim adedi ise fire sonrası kalan miktarla ilişkilidir. Bkz. Adet eşiği, Sipariş adedi
- Toz kapağıDust flap
- Toz kapağı, kutunun ana kapağı altında kalan yan kapaklardan biridir. Ana kapağın yanındaki açıklıkları azaltır ve kapanışın bir parçasını oluşturur. Bu yapı tek başına sızdırmazlık sağlamaz. Bkz. Otomatik dip, Kilit dili
- TramHalftone screen
- Tram, görüntü tonlarını baskıda küçük nokta veya elemanlarla temsil eder. Bazı tram sistemlerinde noktanın büyüklüğü, bazılarında dağılımı değişir. Basılı tonun görünümünü bu düzenle birlikte baskı koşulu belirler. Bkz. Nokta kazancı, Register
U
- UV lakUV coating
- UV lak, ultraviyole ışıkla sertleşen yüzey kaplamasıdır. Mat veya parlak yüzeyler elde edilebilir; kalın ve kabarık etki veren ürünler ayrı uygulama koşulları gerektirir. Işık kaynağıyla lakın uyumu sertleşmeyi etkiler. Bkz. Lak, Laminasyon
Ü
- Üç boyutlu numune3D mockup / prototype
- Üç boyutlu numune, ambalajın biçimini ve ürünle yerleşimini fiziksel olarak gösteren örnektir. Baskılı veya baskısız hazırlanabilir. Kullanılan malzeme ve yöntem seri üretimden farklıysa temsil ettiği özellikler de sınırlanır. Bkz. Açınım, Lazer kesim
V
- Vektörel çizimVector artwork
- Vektörel çizim, şekilleri koordinatlar ve eğrilerle tanımlar. Geometrik şekiller büyütüldüğünde yeniden hesaplanır. Aynı dosyaya yerleştirilmiş fotoğraf ve piksel tabanlı efektler ise kendi çözünürlüklerine bağlı kalır. Bkz. Çözünürlük, Kesim kalıbı
W
- Web baskıWeb-fed printing
- Web baskıda malzeme bobinden açılarak sürekli bir şerit hâlinde baskı ünitesinden geçer. Ofset, flekso ve dijital sistemlerde bu besleme biçimi kullanılabilir. Hat çıkışı yeniden bobine sarılabilir veya başka bir son işleme bağlanabilir. Bkz. Tabaka baskı, Flekso
Y
- YapışkanAdhesive
- Etiket yapışkanı, etiketi uygulandığı yüzeyde tutan katmandır. İlk tutunma ile zaman içinde gelişen bağ farklı özelliklerdir. Yüzey yapısı, uygulama sıcaklığı ve kullanım koşulları bağın davranışını etkiler. Bkz. Liner, Taşıyıcı
- Yapıştırma payıGlue flap
- Yapıştırma payı, parçaların birleştirilmesi için açınımda bırakılan örtüşme alanıdır. Genişliği ve konumu kutu yapısına ve yapıştırma yöntemine bağlıdır. Alanın yüzey kaplaması da yapıştırıcıyla oluşan bağı etkiler. Bkz. Kilit dili, Açınım
Z
- Zımba teliStaple
- Zımba teli, tel dikişte katlı tabakaları sırtından bir arada tutar. Dikiş sırasında biçimlenen telin bacakları iç tarafta kapanır; tel ölçüsü ve biçimi dikiş ünitesiyle ürün kalınlığına bağlıdır. Bkz. Dikiş (tel dikiş), Ciltleme