Kalıpta tırnak (nick) ayarı ve konumu

Tırnağın işi

Bıçak kesim hattı boyunca birkaç noktada kartonu kesmeden geçer, oralarda ince bir köprü bırakır. Adı tırnak ya da nick. Parça, kalıptan çıkana kadar o köprülerle asılı. Köprü olmadan her parça teker teker düşecek, hepsini elle toplamak size kalacak.

Genişlik burada belirleyici. Çok dar tırnak baskı makinesinin titreşiminde kendiliğinden kopuyor, parça erken düşüyor. Çok geniş tırnak elle ayırırken direniyor; kenarda tüy kalıyor, kimi kartonda yırtık.

Genişlik neye göre

Ölçünün kaynağı karton kalınlığı. İnce bir etiket kartonunda göz kırpacak kadar dar bir köprü yeter; kalın kutu kartonunda aynı köprü kopmaz. Kalıpçı bunu deneyerek bulur: örnek tabakada birkaç genişlik açar, elle en rahat ayrılanı seçer.

Bir müşterimiz parfüm kutusunun hazır kalıbını daha kalın bir kartona geçirmek istedi; tırnaklar aynı kaldığı için parçalar tabakadan çıkmadı. Bıçağı sökmeden tırnakları biraz incelttik, parça ondan sonra rahat ayrıldı.

Konum

Tırnağı gelişigüzel yerleştirmeyin. Köşeye yakın noktalar, düz kenarın ortası, elin doğal olarak bastığı yer: uygun adresler bunlar. Kulakçığın ya da ince bir çıkıntının üstüne tırnak koymayın; o kadar ince yerde köprü ya ilk elde kopar ya hiç kopmaz.

Kaç tırnak gerektiğini parçanın ağırlığı ve boyu söylüyor. Küçük ve hafif bir parçada iki tane yeterli; uzun ve ağır bir yan panelde üç dört tane lazım.

Konumu seçerken makinenin çıkış yönünü de hesaba katın. Parça kalıptan hangi yöne itiliyorsa tırnakları o hareketin tersine denk gelen kenara koyun. Köprü böyle gerilecek ve düzgün kopacak. Yanlış yöne konan bir tırnak, geçen yıl bir kutu işinde parçayı kalıpta çevirdi, komşu parçaya çarptı.

Malzemeye göre değişen ayar

Oluklu mukavvada tırnağın davranışı başka. Sebebi katmanlar arası tutkal: köprüyü de katılaştıran bir yapıştırıcı. Düz kartonda rahat kopan bir genişlik, oluklu mukavvada elde direnç gösterecek. Oluklu işlerde tırnağı bu yüzden biraz daha dar tutun, katman yapısı dayanımı zaten sağlamış.

Plastik kartonda, örneğin PP kutularda, durum tam tersi. Malzeme esnek olduğu için köprü kolay eğiliyor ama kolay kopmuyor; tırnak orada biraz daha geniş kalmalı. Aynı ayarı doğrudan kartona taşırsanız parça ya erken düşecek ya elde direnecek.

İnce etiket kartonuyla çalışan bir müşteri, kutu işindeki standart tırnak ölçüsünü etikete de uygulamak istedi. Köprü kartonu tam kesmeden bıraktığı için elde ayırırken kenar tüylendi. Etiket kartonu için ayrı bir genişlik denedik; ince kartona uygun köprüyle kenar temiz çıktı.

Ayarı düzeltmek

Tırnağı sonradan da ayarlayabilirsiniz. Bıçağı sökmeden köprü genişliğini lazerle daraltmak ya da yeni bir köprü açmak mümkün. Kalıbı baştan yapmanın yanında bu çok ucuz; tirajın ortasında fark edilen bir sorun bile aynı gün kapanacak.

Baskı ustasıyla kalıpçı arasında bu konuda bilgi akmalı. Ustanın parça erken düşüyor ya da elden zor çıkıyor demesi, kalıpçının tırnağı yeniden ayarlaması için yeterli.