Kalıp lastiği: sertlik ve yerleşim

Lastiğin işi

Bıçak kartonu kesiyor, ama kesilen parça çoğu zaman tahtaya yapışık kalacak. Lastik bıçağın hemen yanında duruyor; presle birlikte aşağı inip kartonu tahtadan itiyor. O itme olmazsa parçalar kalıpta sıkışacak, sonraki vuruşta baskı bozulacak.

Shore sertliği

Lastiğin sertliği shore ölçeğiyle yazılı. İnce ve hassas kartonun yeri yumuşak lastik; kartonu ezmeden itecek. Sert lastiği kalın ve ağır kartonda, bir de yüksek hızlı kesimde görürsünüz; yumuşak lastik o basınç altında çabuk yorulup şeklini kaybedecek.

Bir keresinde ince bir davetiye kartonuna sert lastik koymuş. Kenarlar ezildi, iş baştan basıldı. O günden beri karton gramajını lastik seçiminden önce soruyoruz.

Bıçağa uzaklık

Lastiği bıçağa çok yakın koyarsanız kesimde birbirine değecekler, ikisi de zarar görecek. Çok uzak koyarsanız itme kuvveti yetmeyecek, parça tahtada takılı kalacak. Doğru mesafeyi karton kalınlığına göre milimetrik ayarlayın; standart bir sayı yok.

Lastik türleri

Kalıpçı çizimdeki parça yerleşimine bakacak; hangi tipin nereye gideceğine orada karar verecek. Bir kalıpta birkaç tip yan yana da duracak.

Lastik ne zaman değişir

Lastik zamanla sertliğini bırakacak, itme kuvveti de düşecek. Kesilen parçalar tahtada takılmaya başladıysa lastik yorulmuş. Değişimi bıçağa göre kolay ve ucuz; rutin bakımda lastiğe bakın, gerekirse tazeleyin.

Yanlış lastik ne yapar

Çok sert lastik ince kartonda ezik bırakacak. Çok yumuşak lastik kalın kartonda parçayı itemeyecek. İkisi de kesim kalitesini düşürüyor, ama ayrı yerden: sert lastikte gözle görünen bir hasar, yumuşak lastikte üretim hattında tıkanma. Kalıbı teslim alırken bir prova baskı yapın, hatayı orada yakalarsınız.

Lastiğin yerleşimi

Her parçanın etrafına lastik konmaz; ağırlığı parçanın büyük yüzeylerine ve köşelerine verin. Çok küçük bir parçada tek bir merkezi lastik yeterli, büyük panelde birkaç nokta lazım. Yerleşim yanlışsa parçanın bir tarafı tahtadan ayrılırken karşı tarafı yapışık kalacak; ayrıştırma masasında fazladan iş çıkacak.

Lastiğin montajı

Lastik ya kanala geçen bir profille ya yapıştırma bantla tahtaya tutunacak. Profil daha sağlam duracak, değişimi de kolay; bant hızlı, ama zamanla ayrılacak. Yüksek tirajlı işte profile gidin, düşük adetli tek seferlik işte bant yeterli.

Kalıpta kalan parça

Baskı sırasında kesilen parça bazen tahtadan ayrılmıyor, kalıpta takılı kalıyor. Sebebi genelde yorulmuş ya da yanlış konmuş bir lastik parçası. Lastiği değiştirmeden önce bıçağın körelip körelmediğine de bakın, çünkü sorunun kaynağı bazen kesim kenarı. Ayrıntısını kesilen parça kalıpta kalıyor sayfasında ele aldık.

Doğru sertliği test etmek

Kalıpçılar yeni bir malzemeye girerken önce küçük bir test parçası kesiyor, farklı sertlikteki lastikleri deneyip sonucu yan yana koyacak. Bu test, büyük siparişten önce hatanın faturasını küçülten bir önlem. Standart bir kartonla sık çalışan atölyede test bir kereye mahsus; aynı karton geldiğinde eski ayarı raftan alırsınız.

Lastik renk kodları

Tedarikçiler lastiği genelde sertliğe göre renk kodluyor: kırmızı yumuşak, mavi orta, sarı sert. Bu kodlama üreticiden üreticiye kayıyor; ortak bir renk sistemi yok. Kalıpçı kendi tedarikçisini tanıdığı için doğru sertliği hızla bulacak. Dışarıya sipariş verirken renk yerine shore değerini yazılı isteyin.

Lastik kalınlığı

Lastik bıçaktan bir miktar yüksek durmalı. Pres inerken kartona önce lastik değiyor, tabakayı bastırıp tutuyor; basınç arttıkça lastik sıkışıyor ve bıçak ağzı açığa çıkacak. Pres kalkınca lastik eski boyuna dönüp parçayı tahtadan itecek. Alçak seçilen lastik o itmeyi hiç yapamayacak; aşırı yüksek seçilen lastik kesim basıncını yukarı çekip bıçağı erken yoracak. Kalıpçı bu payı bıçak yüksekliğine göre hesaplamalı.

Lastiğin malzemesi

Kalıp lastiğinin malzemesi genelde poliüretan ya da sentetik kauçuk. Poliüretan daha uzun dayanacak, şeklini de koruyacak. Kauçuk ucuz ve kolay bulunan bir malzeme. Yüksek tirajlı bir hatta poliüretana gidin; düşük adetli tek seferlik işte kauçuk yeterli.

Baskı hızının etkisi

Hızlı çalışan bir makinede lastik kısa sürede çok darbe yiyecek, yorulma da hızlanacak. Yavaş bir hatta aynı lastik uzun ömürlü. Makinenizin çalışma hızını kalıpçıya söyleyin; sertlik ve malzeme seçimi ona göre kurulacak.

Lastik sipariş edilirken

Yeni kalıp ısmarlarken lastiği ayrı düşünmeyin. Karton gramajını ve baskı hızını söylediğinizde lastik seçimi kendiliğinden netleşecek. Var olan kalıpta yalnız lastik değişecekse hangi malzemeyle çalıştığınızı da yazın; kalıpçı uygun lastiği kendi kaydından bulacak.