Karşı plaka: pertinaks mı, çelik mi

Karşı plakanın işi

Pilyaj bıçağı kartonu kesmeden üstüne katlama izi bırakacak. O izin çıkması için bıçağın karşısında bir kanal lazım; kartonu o kanala doğru itersiniz. Kanalı da karşı plakaya açılmış matris veriyor.

Pertinaks

Pertinaks, katmanlı kâğıt ve reçineden preslenmiş sert bir levha. Kolay işlenir, matris kanalı hızlı açılır. Yüksek basınç altında aşındıkça kanal genişler ve pilyaj hattı yumuşar.

Çelik karşı plaka

Çelik plakada aynı matris deseni ısıl işlem görmüş metale işleniyor. Maliyeti pertinaksın kat kat üstünde, ama aşınmaya çok daha uzun dayanacak. Yüksek tirajlı, tekrar eden işlerde maliyeti kendini ödeyecek.

Bir kutu üreticisi müşterimiz ayda yüz bin adet basıyordu; pertinaks üç haftada aşınıp gidiyordu. Çelik plakaya geçtik, bir yıl boyunca o hattan hiç sorun gelmedi.

Hangisi seçilir

Kararı toplam tiraj verecek. Tek seferlik ya da düşük adetli bir işte çelik plakanın parası geri dönmeyecek.

Matris derinliği

Matris kanalının derinliğini karton kalınlığı belirleyecek. Kalın kartonda derin kanal, ince kartonda sığ kanal gerek. Derinliği kaçırırsanız katlama izi ya sertleşip kartonu çatlatacak ya hafif kalıp kutuyu düzgün katlatmayacak.

Bir davetiye işinde matris derinliği kalın kartona göre ayarlanmıştı. İnce kartonla denedik, kırım hattı zar zor göründü. Derinliği azalttık, sonuç düzeldi.

Plaka ne zaman değişir

Pertinakste kanalın kenarları yuvarlanıp genişlediğinde, çelikte kanal derinliği azaldığında değişim vakti gelmiş. Pertinaksı gözle de ayırırsınız; kanal kenarı beyazlayacak, tozlanacak. Çelik plakada böyle bir işaret yok; onu kırım hattının kalitesindeki düşüşten anlarsınız.

Aynı kalıpta ikisi bir arada

Büyük bir kalıpta bazı kırım hatlarına pertinaks, kritik ve sık tekrarlanan bir hatta çelik koyabilirsiniz. Bu karma çözüm maliyeti baştan sona çelikten aşağı çekecek, en çok zorlanan noktayı da dayanıklı tutacak. Kalıpçıya hangi hattın en sık yorulduğunu söyleyin; karar orada kolaylaşacak.

Derinliğin hesabı

Matris kanalının derinliği karton kalınlığına yakın durur, genişliği ise ondan geniş; matris seçimi sayfasındaki kaba formül genişliği verecek. Bu bir formülden çok, kartonun cinsine ve pilyaj bıçağının profiline göre yapılan ince bir ayarlama. Çok derin kanal katlama izini gereğinden fazla açacak ve kartonu zayıflatacak; çok sığ kanal izi zar zor bırakacak. Kalıpçı dengeyi genelde bir iki deneme baskısında bulacak.

Çelik plakanın üretimi

Çelik karşı plakada aynı çizim, gravür ya da kimyasal aşındırmayla sert çeliğe işlenecek. Bunun için ayrı bir işleme merkezi ve usta el gerek. Çoğu kalıp atölyesi çelik plakayı kendi içinde üretmeden dışarıdan alacak. Sipariş süresi de bu yüzden pertinakstan uzun; çelik plaka büyük ve planlı işlerin malzemesi.

Pertinaksın rengi ve kalitesi

Pertinaks genelde kahverengi ya da bordo tonlarında satılıyor; rengi üreticiye ve reçine oranına göre değişecek. Koyu renkli, sık dokulu pertinaks yoğun basınca dayanacak; açık renkli ve gözenekli olan çabuk aşınacak. Kalıpçılar hangi rengin hangi tedarikçiden geldiğini ve nasıl davrandığını yıllar içinde öğrendi; malzemeyi de genelde güvendikleri yerden alacak.

Montajda fark var mı

Pertinaks hafif ve kolay işlendiği için montajı hızlı; atölye kendi imkanlarıyla bile hazırlayacak. Çelik plaka özel bir işleme merkezinden gelecek, dışarıdan tedarik isteyecek. Acil bir işte pertinaks daha çabuk teslim edilecek; çelik plaka planlı işlere kalacak.

Plaka kalınlığı

Karşı plakanın kalınlığı da karton gramajına göre değişiyor; kalın karton derin bir matris kanalı, dolayısıyla kalın bir plaka isteyecek. İnce plaka kalın kartonda yeterli derinliği veremeyecek, katlama izi zayıf çıkacak. Kalıpçı bu ölçüyü çizimle gelen karton bilgisinden çıkaracak; ayrıca sorulmazsa standart bir kalınlıkla yola devam edecek.

Plakanın montajı

Pertinaks genelde vida ya da klipsle presin karşı yüzeyine sabitleniyor; değişimi birkaç dakikalık iş. Çelik plaka daha hassas bir hizalama isteyecek, çünkü matris deseni bıçakla milimetrik oturmalı. Yanlış hizalanmış bir çelik plaka pertinakstan pahalı bir hata; hem plakayı hem kalıbı riske atacak.

Sonradan plaka değişimi

Kalıp elinizdeyse ve pertinaksı çeliğe yükseltmek istiyorsanız tahtaya dokunmaya gerek yok. Kalıpçı yalnız karşı plakayı sökecek, yeni matrisi takacak; bıçak ve tahta yerinde kalacak. Yüksek tiraja geçen müşteriler için bu, bütün kalıbı yeniletmekten çok ucuz.