Barkod etiketi ölçüleri ve EAN-13 sınırı

Nominal ölçü nedir

GS1'in tanımladığı EAN-13 barkodu %100 büyütmede 37,29 mm genişliğinde, 25,93 mm yüksekliğinde. Buna nominal ölçü deniyor. Tasarım programındaki barkod eklentisinin varsayılanı da bu ölçü.

Buradaki tablolar etikette ayrılacak alanı hesaplatıyor. Sessiz bölge, renk ve doğrulama şartları için EAN-13 barkod kurallarına geçebilirsiniz.

Yükseklik dediğimiz, çubuklarla altlarındaki rakam satırının toplamı; çubuklar bunun 22,85 mm'lik kısmı. Genişlikse sessiz bölgeyle birlikte barkodun kapladığı toplam alan. İkisi birlikte büyüyüp birlikte küçülüyor; yalnız genişliği daraltıp yüksekliği aynı bırakmak mümkün değil.

Büyütme aralığı: %80 ile %200

Standarda göre %80 ile %200 arasındaki her ölçek geçerli. Alt sınırda barkod 29,8 × 20,7 mm, üst sınırda 74,6 × 51,9 mm. İki uç arasındaki seçim sektöre göre değişik: küçük kozmetik ambalajları alt sınıra yakın, koli üstü barkodları üst sınıra yakın.

Bir baharat üreticisiyle çalışmıştık. Etiketleri o kadar küçüktü ki barkodu %75'e indirmek istediler. O oran GS1 kurallarına göre geçersiz. Market kasasındaki okuyucuda böyle bir kodun şansı yok. Sonunda etiketi büyüttük, barkodu %82'de tuttuk.

Küçültmenin bedeli

Ölçek küçüldükçe bar ile boşluk arasındaki en ince çizgi de küçülüyor; adı modül genişliği. %80'de modül yaklaşık 0,264 mm. Bu kadar ince bir çizgide baskı toleransı sıfıra yakın. Mürekkep biraz yayıldı mı, kağıt biraz esnedi mi, iki bar birbirine yapışıyor.

Flekso baskıda küçük ölçekte risk daha yüksek, dijitalde biraz daha az. Barkodu %90'ın altına indirecekseniz baskı yöntemine göre bir deneme baskısı alıp okutun.

Sessiz bölge de ölçekle birlikte

Sessiz bölgenin ölçüsü de büyütme oranına bağlı. %100'de sol taraf yaklaşık 3,63 mm, sağ taraf 2,31 mm boş; barkodun kendi yapısı asimetrik olduğu için iki taraf eşit değil. Ölçeği düşürünce bu boşluklar da orantılı küçülür. Tasarımcının bu boşluğu elle sıkıştırması, dengesi bozuk bir barkod demek.

Ayrıntılı sessiz bölge kuralı ve okuma mesafesi için barkod baskısı yazısına bakın.

Etiket alanına sığdırmak

Barkodu etikete yerleştirirken alt ve üst boşluk bırakın. Kenara yapışık bir barkodun kesim toleransına yakalanması işten değil. En az 2 mm pay bırakmak makul bir alışkanlık.

Etiket ölçüsü küçükse barkodu döndürüp dikey yerleştirebilirsiniz. Dikeyde de aynı büyütme oranı kuralı geçerli; dikey yerleşim okumayı kolaylaştırmaz, kazancı sadece yerden.

Yüksekliğin ayrı ölçülme sebebi

Barkodun genişliği kadar yüksekliği de standardın kapsamında. Çubuklar kısalınca kasa taramasında el hareketinin açısı daralıyor; kasiyer barkodu her seferinde tam dik tutmak zorunda. GS1 elektronik ticaret için ayrı asgari yükseklik değerleri tanımlar. Market rafındaki genel ürünlerde %100'ün altına inseniz bile yükseklik belli bir tabanın altına düşmemeli. Kasada hızlı okunsun istiyorsanız yüksekliği genişlikten fazla kısmayın; barkodu boyuna büyük tutmak kasada daha güvenli.

EAN-13 dışındaki barkodlarda ölçü mantığı

Code 128 ve ITF-14 gibi barkodlarda nominal ölçüyle büyütme aralığı ayrı standartlarda tanımlı. EAN-13'ün 37,29 × 25,93 mm değerini bunlara uygulamayın. Code 128 değişken uzunlukta veri taşıdığı için sabit genişliği yok; karakter sayısı arttıkça barkod da uzuyor. Koli üstündeki ITF-14 daha kalın barlarla çalışıyor, bir metre kadar uzaktan tarama düşünülerek tasarlanmış.

Bir lojistik müşterisi koli barkodunu EAN-13 mantığıyla küçültmüştü. ITF-14'ün kendi asgari yükseklik kuralını, 32 mm civarı, karşılamıyordu; depo tarayıcısı koliyi bir metreden okuyamadı. Barkod tipini seçerken kullanım mesafesini de hesaba katın. Konuyu barkod etiketi baskısı yazısında da işledik.

Ölçüyü kontrol etmek

Tasarım dosyasındaki barkodu ekrandan cetvelle ölçmeyin, ekran çözünürlüğü ölçeği bozuyor. En güvenlisi PDF'i %100 yakınlaştırıp yazdırmak, çıktıyı cetvelle ölçmek. Baskı öncesi bu kontrolü bir kez yapın; tiraj bittikten sonra ölçü hatası bulmak çok daha pahalı.

Ambalaj türüne göre yaygın oranlar

Kutu üstü genelde %90 ile %100 arasında; kutu yüzeyi barkoda yeterli alan bırakmış. Küçük ilaç ve kozmetik kutularında %80 ile %90 aralığını daha sık gördük; alt sınırın altına inen tasarımlar zaten standart dışında kaldı. Tipik oranları bilen tasarımcı sıfırdan denemeye girmez; işe yaradığı bilinen bir aralıktan başlar.

Tasarım programında ölçü kilidi

Adobe Illustrator ve benzeri programlarda barkod nesnesi bir grup halinde. Grubu çözüp elemanları tek tek taşırsanız ölçü dengesi bozulur. Nesneyi kilitleyin (lock) ya da en azından oranlı ölçeklendirmeyi (proportional scale) açık bırakın; kazara yalnız genişliği ya da yüksekliği değiştirme riski böyle kalmaz. Dosya başka bir tasarımcıya devredildiğinde kilidin bozulup bozulmadığına bakın, işin son aşamasına bu kontrolü de ekleyin.