Tipo baskı ve serigrafi nerede kullanılır

Tipo baskı: yüksek baskı ve kabartma izi

Tipo baskıda mürekkepli kalıp kağıda doğrudan bastırılıyor; kalıbın kendisi kabartma harflerden kurulu. Genel baskı işinde bugün neredeyse hiç görünmez; yerini ofsetle dijitale bırakmış. Yine de iki alanda tutunmuş durumda: numaratör ile perforaj.

Bilet, fiş ve kupon gibi işlerde her nüshaya başka bir sayı düşmeli; buna numaratör deniyor. Numaratör başlığı tipo mantığıyla çalışır, her baskıda sayacı bir ileri atacak. Perforaj ise kağıdı koparılabilir yapan küçük delik dizisi. Bilet koçanında, makbuzda karşınıza o çıkacak.

Tipo kağıda hafif bir kabartma da bırakır; davetiye işlerinde o doku bilerek isteniyor. Bir düğün davetiyesinde "harfler ele bassın" dediler. Dijital bunu veremedi, iş tipoya gitti.

Serigrafi: kalın mürekkep, tekstil ve plastik için

Serigrafide mürekkebi ince bir elekten rakleyle yüzeye itersiniz. Mürekkep tabakası diğer yöntemlere göre kalın oturur. Tişört, çanta gibi kumaşlarda; plastik ve cam gibi düz durmayan yüzeylerde bu yüzden sıra serigrafide.

Kağıt üstünde artık çok az iş serigrafiyle basılıyor, ama tekstilde yerini korumuş. Az adette elle çalışan atölyeler ayakta, yüksek adette otomatik hatlar iş başında. Tişörtte serigrafi mürekkebi yıkamaya ofsetten de dijitalden de iyi dayanıyor; tekstil tarafı bu yüzden yöntemden kolay vazgeçmiyor.

Az adette de ekonomik kalır, çünkü kalıp masrafı düşük, elek hazırlığı basit. Beş on tişört için dijital tekstil baskısı da bir seçenek. Renk sayısı azsa ve adet düşükse yine serigrafiyi seçin.

Cam ve seramikte serigrafi fırınlama ister; mürekkep pişerek yüzeye kalıcı oturacak. Bardak ve şişe baskısında yöntem hâlâ standart, çünkü mürekkep bulaşık makinesine dayanacak kadar sağlam.

İkisinin ortak yeri: az adet

Ortak yanları şurada: ikisi de düşük adette pahalı bir makine kurulumu istemez. Yüksek tirajda sıra ofsette ve büyük dijital hatlarda. Özel bir efekt ya da küçük bir parti gerektiğinde ise sıra tipo ile serigrafide.

Aynı hafta hem numaratörlü bilet hem serigrafi baskılı bez çanta isteyen bir sipariş, iki ayrı atölyeye bölünmeli. Tek tezgâhta ikisini birden çıkaran bir düzen yok.

Bir işin tipoya mı serigrafiye mi gideceği genelde malzemeye bağlı. Kağıt üstünde kabartma ya da numara istiyorsanız tipoya bakın; kumaş ya da düz olmayan bir yüzeyle uğraşıyorsanız serigrafiye. İkisi de dijitalin veremediği bir doku bırakacak.