Etiket kağıdı çeşitleri: kuşe, vellum, PP

Kuşe kağıt

En çok kullandığımız etiket yüzeyi kuşe. Yüzeyi kaplamalı; parlak ve mat seçenekleri var, baskı canlı. Neme ve sürtünmeye dayanımı sınırlı. Bir bardağın dışına yapışan kuşe etikette birkaç dakikalık ıslaklık, mürekkebi akıtmaya yeterli.

Fiyatı düşük olduğu için market rafındaki çoğu ürün, kırtasiye ve promosyon işi kuşeyle gidiyor. Uzun raf ömrü ya da nem teması beklemiyorsanız ilk tercihiniz burası.

Vellum, yarı mat kağıt

Vellumun yüzeyi kuşeden daha az kaplamalı, hafif dokulu. Bu doku üstüne kalemle, damgayla ya da termal yazıcıyla yazı yazmanıza izin veriyor. Eczanelerde ilaç kutusuna el yazısıyla tarih eklenen etiketler genelde vellum.

Gıda üreticileri parti numarasını ve son kullanma tarihini termal yazıcıyla bu kâğıda basıyor; ısı bu yüzeyde kuşeden daha düzgün dağılır. Görsel parlaklık kuşenin gerisinde; vellumun asıl kazancı işlev.

PP film (polipropilen)

PP film su geçirmiyor, yırtılmaya kâğıttan çok daha dayanıklı. Beyaz mat, beyaz parlak ve şeffaf seçenekleri var. Şeffaf PP'yi, etiketin görünmediği no label look tasarımlarda kullanıyoruz; şişenin üstünde yalnız baskı görünüyor, film seçilmiyor.

Bir temizlik ürünleri firması banyoda kullanılan bir spreyin etiketini kuşeyle basmıştı; birkaç ay içinde etiketler suda erimeye başladı. PP filme geçtik, aynı ürün raf ömrü boyunca sağlam.

PE film (polietilen)

PE film PP'den esnek, gerilebilir bir malzeme. Bu esneklik onu kıvrımlı yüzeye, sıkılabilir tüpe ve poşete uygun kılıyor; şişe deforme olsa bile etiket yüzeyi takip edip kırışmıyor. Buruşmaya PP'den dayanıklı, baskı netliğinde biraz geride.

Özel yüzeyler

Bunların dışında metalize kâğıt (parlak metal görünümü), termal kâğıt (kendi başına ısıyla kararan yüzey) ve dokulu kraft da etiket işinin içinde. Kraft'a doğal ve el yapımı algısı isteyen gıda ve kozmetik ürünlerinde gidiliyor; geri dönüşümlü görünümü bir pazarlama unsuru.

Metalize kâğıt bir kuşe tabanının üstüne ince alüminyum tabaka ya da metalize film laminasyonu geçirilerek yapılır. Mürekkebin emilimi bu tabakayla birlikte başka. Standart kuşe için ayarlanmış bir makinenin metalize yüzeyde istediği mürekkep miktarı ayrı. İlk denemede renkler soluk çıkarsa kâğıttan önce makine ayarına bakın.

Gramaj ve kalınlık

Yüksek gramajın karşılığı sert kâğıt. Sert kâğıt kavisli yüzeye zor uyuyor; düz yüzeyde duruşu temiz. İnce gramaj döner kalıp hızında daha az enerjiyle kesiliyor, ama depoda ve nakliyede kolay kırışıyor. Etiketin gideceği yüzeyin şeklini gramaj seçiminde baskı görüntüsünden önce düşünün.

Laminasyon ve üst kaplama

Kâğıdın kendisi yeterli dayanımı vermiyorsa üstüne laminasyon ya da lak geçirin. Parlak laminasyon rengi canlandırıyor; ışık yansıması da yüksek. Mat laminasyonun yansıması az, dokunuşu kadifemsi. UV lak sıvı sürülüp ışıkla anında kürleniyor; hem koruyor hem parlaklık katıyor, ama laminasyon kadar kalın bir bariyer kurmaz.

Elle sık temas edilecek etikette, mesela şampuan şişesinde, parmak izine ve yağ lekesine karşı asıl koruma laminasyonda. Bir kozmetik markası laminasyonsuz kuşe etiketle çıkmıştı; raflarda birkaç haftada etiketler donuklaşıp lekelendi. Mat laminasyona geçtik, şikâyet listesi de kapandı.

Malzeme seçimi neye bağlı

Doğru kâğıdı seçerken ürünün nemle, ısıyla ve güneşle temasını, etiketin raf ömrünü ve baskı yöntemini birlikte düşünün. Termal ya da termal transfer basacaksanız yüzeyin o yönteme uygun kaplamalı olması lazım; termal ve termal transfer yazısına bakın. Yapışkanı da kâğıt türüyle birlikte belirliyoruz; ikisi ayrı ayrı seçilmez. Ayrıntısı etiket yapışkanı yazısında.

Yeni bir ürün için kâğıt seçerken önce en zorlu senaryoyu düşünün: buzdolabında mı duracak, elle mi sık taşınacak, güneşe mi çıkacak. En zorlu senaryoya göre seçilen kâğıt ortalamaya göre seçilenden pahalı olabilir, ama iade ve şikâyet maliyetinde geri kazanılan bir fark.

Tedarik ve stok yönetimi

Çok sayıda kâğıt türü tutmak bir atölye için stok yükü demek; her tür kendi rulo genişliğinde, kendi gramajında ayrı bir kalem. Küçük ve orta ölçekli işletmenin yolu genelde iki üç ana tür: bir kuşe, bir film. Özel talepler sipariş üzerine. Sık kullandığınız kâğıdı stokta tutun, teslim süresi kısalsın. Yılda bir iki kez kullanacağınız kâğıt için özel sipariş beklemek daha mantıklı.

Bir ambalaj atölyesi on farklı kâğıt türü stoklamıştı. Çoğu yılda birkaç kez elden geçiyor, depoda nem alıp bozuluyordu. Kâğıt sayısını dört ana türe indirdiler, nadir talepleri sipariş üzerine karşıladılar; fire de depo yükü de aşağı.

Geri dönüşüm ve çevre etiketleri

PP ve PE film geri dönüşüm tesisinde kâğıttan ayrı bir akışa giriyor; karışık atıkta ayrıştırma zor. Bazı markalar bu yüzden taşıyıcısız (linerless) etiket sistemine ya da mono-malzeme etikete, etiketle taşıyıcının aynı polimerden olduğu yapıya yöneliyor. Bu sistemler standart kiss cut mantığından farklı bir kalıp ve yapışkan ister. Her matbaanın böyle bir hattı yok.

Kraft'a geçen markaların gerekçesi genelde geri dönüşüm algısı. Kraft'ın kendisi de üstüne gelen laminasyona ya da yapışkana göre geri dönüşümde zor bir malzeme. Ambalajın tamamen geri dönüştürülebilir olmasını hedefliyorsanız yapışkan ve laminasyon seçimi kâğıt kadar önemli.

Numune isteme alışkanlığı

Yeni bir kâğıt türüne geçmeden tedarikçiden küçük bir numune isteyin; o kâğıdı hem baskı makinesinde hem gerçek ürün yüzeyinde denersiniz. Numune genelde bedelsiz. Tirajın tamamını riske atmadan önce birkaç gün beklemek kabul edilebilir bir maliyet.

Bir kırtasiye markası her yeni tedarikçiden önce bir numune rulosu istedi. Son üç yılda hiçbir tirajını baştan iptal etmedi.

Kağıdın sarım yönüyle uyumu

Kâğıt türünü seçtikten sonra ikinci karar, o kâğıdın bobin üstünde hangi yönde sarılacağı. Karar baskı makinesinin ve etiket kalıbının çalışma yönüyle uyuşmalı. Yanlış yönde sarılmış doğru bir kâğıt bile makineye ters girer; hat durur, ayar baştan. Kâğıt siparişinde türü, gramajı ve sarım yönünü birlikte yazın; ilk denemede doğru sonucun en kısa yolu bu.