Sıcak yaldız nasıl yapılır

Nasıl çalışır

Sıcak yaldızda üç parça bir arada: bir klişe, bir folyo rulosu, ısı ile basınç veren bir pres. Klişe genelde magnezyum ya da bakırdan; deseniniz kabartma gibi o metale kazınıyor. Folyo ise ince bir taşıyıcı filmin üstüne sürülmüş metalik ya da renkli bir pigment tabakası.

Pres klişeyi ısıtıyor, folyoyu kartonun üstüne bastırıyor. Klişenin dokunduğu yerde pigment tabakası kartona yapışıp taşıyıcı filmden ayrılacak, geri kalan yer boş kalacak. Sıcaklıkla basınç doğru ayarlanmazsa folyo ya tam yapışmaz ya fazla eriyip kenarları bulanıklaştıracak.

Klişe ve desen

Klişe her desen için ayrı hazırlanıyor; sıcak yaldızın bu yanı kısmi laka yakın. İnce çizgi ve küçük yazı klişeyi zorluyor, metal o incelikte ısıyı taşımaz. Kalın ve dolgun formlarla büyük harflerde sonuç tertemiz.

Bir de kabartmayla birleşen yaldız türü. Klişe hem folyoyu yapıştıracak hem kartonu hafifçe içeri bastıracak. Adı kabartmalı yaldız; tek geçişte iki etki birden.

Renk ve yüzey seçimi

Folyo altın ve gümüşle sınırlı değil. Mat metalik, parlak metalik, holografik ve düz renk sürümleri de raflarda. Deri dokulu ve pirinç görünümlü folyoları davetiyede ve şarap etiketinde sık gördük.

Selefonlu bir yüzeye de sıcak yaldız basılıyor, film yüzey buna uygun. Kaba dokulu, kabartmalı ya da UV lak sürülmüş bir zeminde folyo düzgün yapışmaz. Yaldızın yeri bu yüzden son işlem sırasının erken bir adımı.

Hazırlık süresi

Klişe hazırlığı birkaç gün alıyor. Tasarım kalıpçıya gidecek, metale kazınacak, presin ısı ve basınç ayarları o klişeye göre kurulacak. Sıcak yaldızı bu yüzden son dakika eklemeyin; tasarım aşamasında planlayın.

Aynı iş tekrar sipariş edildiğinde saklanan klişe yeniden takılacak; ikinci baskının hazırlığı kısa. Klişe metal olduğundan doğru saklanınca uzun süre bozulmaz.

Soğuk yaldızdan farkı

Soğuk yaldız ısı kullanmaz; UV tutkalla folyoyu tabakaya çeker, baskı hızında gider. Sıcak yaldız daha yavaş; klişesi olduğu için ince detayda ve kabartmada daha keskin. Küçük adette ve ayrıntılı desende sıcak yaldız, büyük adette ve geniş yüzeyde soğuk yaldız daha ekonomik.

Sık görülen hatalar

En sık folyonun eksik yapıştığını görüyoruz; genelde ısı ya da basınç yetersiz kalmış. Kenarlarda ince tüylenme çıkabiliyor, o da presin hızıyla klişenin ısısı arasındaki dengeye bağlı. Folyonun taşması ayrı bir durum; klişeyle baskının hizasında küçük bir kayma demek.

Bu hataların çoğu ilk birkaç tabakada belli. Yaldız işine başlarken birkaç deneme tabakası basıp kontrol edin. O tabakalar da ayar firesine girecek.

Düz pres mi, döner pres mi

Sıcak yaldız iki tip makinede çalışıyor. Düz pres klişeyle tabakayı düz bir yüzeyde buluşturur; küçük ve orta adetli işlerin yeri orası. Döner preste klişe silindire sarılı, tabaka kesintisiz akarken yaldız basılıyor; yüksek adetli etiket işlerinin hız kaynağı o.

Döner presin klişesi silindire sarıldığından hazırlığı düz klişeden ayrı. İki sistem birbirinin klişesini kullanmaz. Hangi makinede basılacağı belliyse klişeyi ona göre ısmarlayın.

Farklı yüzeylerde yaldız

Sıcak yaldız kartonun ve kâğıdın yanında deri, kumaş ve bazı sentetik yüzeylerde de tutuyor. Her yüzeyin kendi ısı ve basınç ayarı. Kumaşta fazla ısının sonucu yanmış lif; deride sertleşip çatlayan bir yüzey. Tekstil etiketinde yaldız denerken önce küçük bir numunede ısıyı kademeli artırıp doğru noktayı bulun.

Klişenin bakımı

Metal klişe her baskıda ısı görüyor; yüzeyindeki aşınma kaçınılmaz. İnce ve keskin kenarlı desenlerde aşınma daha erken belli. Klişeyi her kullanımdan sonra temizleyip kuru saklayın; üstünde kalan folyo artığı bir sonraki baskıda desenin netliğini bozacak. Uzun süre bekleyen bir klişeyi kullanmadan önce kontrol edin, gerekirse yüzeyini temizleyin.

Ortam sıcaklığının etkisi

Atölyenin genel sıcaklığı da sonucun bir parçası. Soğuk ortamda karton ve folyo düşük sıcaklıkta geliyor; presin ısısı yüzeye geç ulaşacak. Sıcak yaz aylarında folyo taşıyıcı film esnedi, hassas desenlerde küçük kaymalar çıktı. Kartonu ve folyoyu üretimden önce oda sıcaklığına alıştırmalı.

Kararsız kaldığımız bir nokta

Yaldızın metalik parlaklığı fotoğrafta tam çıkmıyor; ekrandaki görselle elde tutulan ürün arasında hep bir fark. Bazı tasarımcılar bu yüzden dijital onay yerine fiziksel numune istedi, bazıları ekran görüntüsüyle yetindi. Hangisinin daha doğru olduğuna biz de karar veremedik; sonuç ürüne ve müşterinin risk toleransına göre değişken.