Lak türleri: dispersiyon, UV, kısmi

Dispersiyon lak

Dispersiyon lak su bazlı bir sıvı. Baskı makinesinin son ünitesinde tabakaya sürülüyor, kurutması sıcak havayla. Ofset baskının hemen ardından, aynı geçişte uygulanıyor; ayrı bir işlem sayılmaz.

Kokusu yok. Gıda ve kozmetik ambalajında öne çıkmasının bir sebebi de bu. Parlaklığı UV laktan aşağıda; koruma tarafı yeterli, vitrin parlaklığı isteyen işlerde ise zayıf.

UV lak

UV lak ultraviyole ışık altında saniyeler içinde kürlenen bir formül. Baskı bitince ayrı bir makineden geçiyor; lak sürülüyor, UV lambanın altından geçerken katılaşıyor. Sonuç dispersiyona göre gözle seçilen bir parlaklık.

Bir müşterimiz üç yıl dispersiyon lakla çalıştı, sonra ürünü raf önü kampanyasına soktu. UV laka geçtiler. Aynı kutu, aynı baskı; vitrindeki parlaklık farkı hemen göründü, satış ekibi memnun kaldı.

Kısmi UV lak

Kısmi UV'nin ikinci adı spot UV. İnişi yalnız tasarımda seçilen alana. Bunun için bir klişe lazım: lakın hangi bölgeye değeceğini belirleyen bir baskı plakası. Klişe lakı sadece o desende bırakıyor; geri kalan yüzey mat ya da düz.

Logo, ürün adı ya da bir ikon üstünde parlak bir vurgu: kısmi UV'nin asıl alanı. Mat selefon ya da mat lak zemininde kısmi UV kontrastı daha keskin. Klişe istediği için ayrı bir hazırlık parası demek.

Dayanıklılık farkı

Korumaya bakınca UV lak daha sert bir film bırakıyor; çizilmeye ve neme karşı dispersiyondan biraz önde. Dispersiyon lakın koruması da yeterli. Gıda ambalajında ve elden ele az dolaşan üründe fark pratikte hissedilmez.

Bir kitap kapağında dispersiyon lak kullanıldı; birkaç ay sonra kapak köşeleri hafif matlaşmaya başladı. Aynı kapak UV lakla basılınca o matlaşma çıkmadı. Sık dokunulan yüzeylerde fark zamanla belli.

Hangisi seçilir

Karar ürünün nerede duracağına bağlı. Depoda kalıp doğrudan tüketiciye gitmeyen bir kutuda dispersiyon yeterli. Raf önünde göz alacak kutuda sıra UV'ye ya da kısmi UV'ye gelecek.

Bazen ikisi birlikte gidiyor: önce tüm yüzeye dispersiyon, sonra logonun üstüne kısmi UV. İki katman ayrı geçiş istiyor, iş uzuyor; karşılığında yüzey hem korumalı hem vurgulu.

Çevre ve koku

Dispersiyon lak su bazlı olduğundan uçucu bileşik salımı düşük; kapalı alanda depolanan gıda ambalajı bu yüzden oraya gidiyor. UV lak kürlenirken ışıkla tepkimeye giriyor; tepkime bittikten sonra zararlı bir kalıntı yok. Üretim hattında UV lambanın bakımı ve koruması ise ayrı bir işletme kalemi.

Bir tekstil etiketi müşterisi kokusuz lak istedi, dispersiyon seçtik. Aynı müşteri başka bir üründe vitrin parlaklığı isteyince UV laka geçtik. İkisi de aynı atölyede duruyor; seçimi ürünün kullanılacağı yer belirliyor.

Makine farkı

Dispersiyon lak baskı makinesinin son ünitesinden geçtiği için ayrı yatırım istemez; çoğu ofset makinesinde o ünite zaten hazır. UV lak için ayrı bir lakleme makinesi ya da makineye eklenmiş bir UV kurutma sistemi lazım, her atölyede yok. Bazı işler bu yüzden ayrı bir lakleme atölyesine gidiyor; işe eklenen süre bir gün.

Kısmi UV daha da özel bir makine istiyor: klişeyi tabakaya değdirecek bir silindir sistemi. O makineye sahip atölye sayısı az; iş çoğu zaman klişesi olan atölyede toplanacak. Teklif isterken bu makinenin atölyede olup olmadığını sorun, gün kazanırsınız.

Sipariş verirken hangi bilgi lazım

Önce yüzeyin tamamı mı yoksa belirli bir alan mı laklanacak, onu netleştirin. Kısmi lak isteniyorsa desen ayrı bir dosya olarak, baskı dosyasından bağımsız bir katmanda gelecek. O katman doğrudan klişeye aktarılacak; karışık ya da eksik dosya klişe hazırlığını geciktirecek.

Malzeme cinsi de sonuca dahil. Sentetik ve emici olmayan yüzeyde bazı lak formülleri tam kürlenmez; malzeme türünü atölyeyle paylaşın.

Baskı rengi üzerindeki etki

Lakın işi yüzeyi korumakla bitmiyor; altındaki rengi de bir miktar oynatıyor. UV lak parlaklığı artırdığı için koyu renk derinleşiyor, canlı renk doygun. Dispersiyon lakta bu etki daha az; sonuç baskı rengine yakın. Farkı görmek isterseniz aynı baskının bir kısmını laksız bırakıp karşılaştırın.