Etiket baskısında register kayması

Kaymanın kaynağı

Flekso baskıda her renk ayrı bir ünitede, ayrı bir kalıpta. Rulo üniteler arasında ilerlerken malzeme gerilimindeki, sıcaklıktaki ya da makara sarımındaki ufak bir değişim renklerin hizasını kaydırıyor. Rulo uzadıkça kayma birikir; başta düzgün giden bir baskının ortalarda hizadan çıkması bundan.

Bir içecek etiketinde mavi ile sarı arasında 0,3 mm kayma vardı; gözle seçilmiyor, ancak büyüteç altında logonun kenarında ince bir beyaz çizgi görünüyordu. Operatör gerilim ayarına bakıp sorunu ilk yüz metrede çözdü. Müşteriye o parti içinde ilk yüz metrenin kenara ayrıldığını, kalan tirajın onaylanan hizada gittiğini bildirdik.

Baskı sırasında önlem

Makinedeki register sensörü rulodaki işaret noktalarını okuyup üniteler arasındaki hizayı kendisi düzeltiyor. Sensör kirlenince ya da işaret noktası soluk basılınca ayar bozuk; sensörün önünde biriken toz ve mürekkep kalıntısı da aynı kapıya çıkan bir sebep. Baskı başında ve arada bir büyüteçle ya da kamerayla bakın, kaymayı erken yakalayın.

Tasarım tarafında

İnce çizgiyi ve küçük yazıyı iki renkten kurmayın, tek renkte tutun; kaymanın görüneceği yer kalmasın. Barkod gibi hassas alanlarda da tek renk kullanın. Ayrıntısı EAN 13 barkod kuralları yazısında.

Tasarımcı iki renk arasına keskin bir sınır çizerse, mesela logonun yarısı mavi yarısı sarıysa, register 0,2 mm kaydığında sınırda ince bir beyaz ya da koyu şerit belirir. Renklerin arasına ince bir tuzak koyun, bir rengi öbürünün bir milim içine sokun; şerit böyle kayboluyor. Tuzak yoksa makine ayarı düzgün olsa bile o çizgi ara sıra görünür. Payı genelde 0,1 ile 0,2 mm arasında tutuyoruz; fazla büyütürseniz bu sefer renk sınırında istenmeyen bir gölge var.

Makine tarafında kök sebep

Register kaymasının kaynağı tek bir noktada durmaz, birikimli bir iş. Malzeme gerginliği rulo boyunca sabit kalmazsa her ünite arasında birkaç onluk milimetre birikiyor, toplam kayma da o kadar büyük. Sıcaklık da işin içinde: kurutma fırınının ısısı oynayınca malzeme hafifçe genleşip büzülüyor, hiza da onunla birlikte.

Bir kozmetik serisinde baskı ilk yüz metrede kusursuzdu, beş yüzüncü metrede register kaymaya başladı. Sebep makara sarım gerginliğinin zamanla gevşemesi; gerginlik sensörünü kalibre ettik, kayma bitti. Aynı belirti başka bir günde ısınan bir kurutma fırınından da geldi. Tek sebebe kilitlenmeyin, sırayla ölçün: önce sensör, sonra gerginlik, en son sıcaklık.

Kontrol sıklığı

Kısa tirajda baskı başında bir kontrol genelde yeterli. Uzun tirajda, özellikle beş bin metreyi aşan rulolarda, düzenli aralıklarla örnek alın. Bazı atölyeler her bin metrede bir örnek keser, bazıları kamera sistemiyle sürekli izler; karar sistemin maliyetiyle tirajın uzunluğuna bağlı. Küçük atölyede elle kesilen örnek yeterli. Büyük hacimli tesiste kamera sisteminin ilk yatırımı, işçilik tarafından zamanla geri kazanılan bir kalem.

Baskı bittikten sonra fark edilirse

Register kayması hep baskı sırasında yakalanmaz. Rulo sarılıp müşteriye gittikten sonra, kutunun üstündeki logo büyütülünce ya da başka bir ışıkta bakılınca ortaya çıkan vakalar var. O noktada tiraj zaten basılmış: ya kabul edilebilir tolerans içinde kalıp teslim edeceksiniz ya da yeniden basacaksınız.

Yeniden basım kararından önce kayma miktarını ölçün. 0,1 mm civarındaki kayma çoğu üründe göze çarpmaz. Aynı miktar barkodda ya da ince tipografide sorun demek. Kabul sınırı ürüne göre değişik; tek bir sayıyı her işe uygulamak yanlış. Sınırı sipariş öncesi konuşun; konuşulmayan sınır, teslim aşamasına kalan bir tartışma.

Dijital baskıda register

Dijitalde renkler ayrı ünitelerden geçmez, tek bir baskı kafasından çıkar; register kayması bu yüzden fleksoya göre çok daha seyrek. Makine renkleri aynı geçişte üst üste bastığı için üniteler arası hizalama sorunu yok. Register hassasiyeti yüksek işlerde, mesela ince çizgili teknik etiketlerde, iki yöntemin farkı için flekso mu, dijital mi yazısına bakın. Küçük adetli, çok renkli, register toleransı dar bir iş geldiğinde dijitale yönlendirin; hem hız hem sonuç kazançlı.