Kâğıt ebatları: 70×100, 64×90 ve A serisi
Tabaka ölçüsü, forma yerleşimi 70×100 cm ve 64×90 cm standart tabaka · A4 forması tabakaya kesim payıyla oturacak · Makine tabaka ölçüsü kâğıdın üst sınırı
Teklif alırken ilk konuşulan başlıklardan biri kâğıt ebadı. Matbaada dönen kâğıt ebatları birkaç tane: 70×100, 64×90 ve A serisi. Üçü de aynı ailenin parçası. Hangisini seçtiğiniz, işin firesini doğrudan etkileyecek.
İçindekiler 6 bölüm
Kâğıt ebatları nereden gelir
Matbaa kâğıdı fabrikadan büyük tabaka hâlinde çıkıyor. Atölyeye en çok giren iki ölçü, 70×100 cm ve 64×90 cm. Bu ölçüler rastgele seçilmemiş; ISO A serisiyle birlikte düşünülmüş. 70×100 tabakadan A4 kesince neredeyse fire kalmayacak, sekiz A4 tam oturacak.
64×90'ı küçük işler için istiyoruz. El ilanı, kartvizit, küçük katalog forması. 70×100 tabaka bunlarda fazla büyük kalacak, kesimden sonra kenarda kullanılmayan şerit birikecek. 64×90'a geçince o şerit küçülecek.
Bazı kâğıt cinsi stokta yalnız tek ebatta. Bir kartonaj atölyesi kuşeyi 64×90'da aradı, tedarikçide bulamadı; elde yalnız 70×100 vardı. İş küçük bir broşürdü, 70×100'den kesince kenarda geniş bir şerit arttı, o şeridi tedarikçi başka bir işte kullandı. Ebat seçimi ölçü kadar o gün elde ne olduğuna da bağlı.
A serisiyle ilişki
ISO A serisinin kuralı tek. A0'ı ortadan katlayın, A1 çıkar; A1'i katlayın, A2. Zincir A4'e kadar böyle. Her adımda oran korunuyor: kâğıdın eni boyuna bölününce hep aynı sayı. Bir A serisi ölçüsünü büyütüp küçültürken kenar oranı da bozulmadan kalacak.
70×100 tabaka bu sistemle iyi anlaşıyor. Baskıcı bir arkadaşımız yıllar önce müşteriye özel 68×98 kâğıt getirtti, tasarruf sandı. Forma hesaplanınca A4 tabakaya tam oturmadı, kenarlarda kullanılamayan şerit çıktı. O günden beri standart ebattan çıkmadan önce forma hesabı yaptırıyor.
A serisinin yanında B ve C serileri de bulunuyor; zarf ve klasör ölçülerinde onlarla karşılaşacaksınız. C4 zarf A4'ü katlamadan alıyor, C5 ise A4'ün yarısını. Kurumsal evrak tasarlarken zarf ölçüsü baştan düşünülmezse kâğıt katlanınca zarfa girmeyecek; son anda ya kâğıt küçülecek ya zarf değişecek.
Baskı makinesi ve fire
Baskı makinesinin kendi tabaka ölçüsü var, giren kâğıt onu aşamaz. 72×102 cm'e kadar tabaka alan bir makinede 70×100 kâğıt rahat çalışıyor, kenarlarda tutma payı için birkaç santim de kalacak. Kâğıt ölçüsü makine sınırına yaklaştıkça o pay daralacak, tutma kenarı zor çıkacak.
Ebattan ebada geçişin ilk faturası fire. Standart 70×100 yerine elde kalan başka bir ölçüyle çalışınca forma tam oturmayacak, kesimden sonra kenarda kullanılamayan parça birikecek. Tabakaya kaç işin sığdığını montaj ve forma sayfasında hesapladık. Aynı iş standart ebatta basıldığında o parça neredeyse kalmayacak. Sık tekrar eden işlerde fark, tirajın sonunda hatırı sayılır bir kâğıda dönüşecek.
Dijital baskı makinelerinin tabakası daha küçük; üst sınır 32×45 ya da 33×48 civarında. Ofset işi dijitale aktarılırken bu sınır unutulunca tasarım taştı; ya sayfa küçüldü ya iş parçalara bölündü. Bir katalog işini bu yüzden geri çevirdik, forma dijital makinenin tabakasına göre baştan kuruldu.
Sık sorulanlar
70×100 mü 64×90 mı, hangisini seçmeli?
Büyük forma ve çok sayfalı işlerde 70×100 tabaka daha az fire bırakacak. Kartvizit ve el ilanı gibi küçük işlerde 64×90, kenarda kalan şeridi kısaltmak için daha uygun.
A4 kâğıt neden tam olarak 70×100'ün sekizde biri değil?
A4 ölçüsü, tabakadan kesim payı ve tutma kenarı düşülünce kalan alan. Forma hesabı bu payları da hesaba katmalı. Kâğıt üstünde sekizde bir gibi görünse de gerçek kesim ölçüsü birkaç milimetre küçük.
Baskı makinesinin tabaka ölçüsü neden önemli?
Makineye giren kâğıt makinenin kendi ölçüsünü aşamaz, kenarda tutma payına da yer kalmalı. Kâğıt ölçüsü sınıra yaklaştıkça o pay daralacak.
Standart dışı bir ebatta fire neden yüksek?
Forma standart ebada göre kurulmuş. Başka bir ölçüyle çalışınca sayfalar tabakaya tam oturmayacak, kesimden sonra kenarda kullanılamayan parça birikecek. Tirajın sonunda o fark hatırı sayılır bir kâğıda dönüşecek.
A serisi ölçüleri hangi standarda bağlı?
A serisinin tanımı ISO 216 standardında. Her ölçü bir üstünün ortadan katlanmasıyla çıkacak; oran korunduğu için büyütme ve küçültmede kenar oranı da bozulmayacak.
A4 ölçüsü kaç mm, tabakadan kaç adet çıkacak?
A4 210 × 297 mm. Taşma payıyla 70 × 100 tabakadan 8 adet, 64 × 90 tabakadan yine 8 adet çıkacak. Makine tutma payı ve kesim payı düşülünce yerleşim oynayacak.
Bu sayfa nasıl yazıldı
- Bilgi, 70×100 ve 64×90 tabakalarla kurulan forma hesaplarından; standart dışı bir ebatta artan fire de aynı işlerden. Fire için sayı yazılmamış, iş ölçüsüne ve makineye göre çok oynak.
Kâğıt gramajı ile kalınlık farkı
Kâğıtta lif yönü nasıl bulunur
Kuşe mi bristol mü: aradaki fark