Ofset baskı kalıbı: CTP plaka nasıl hazırlanır
Ofset plakası, üstten Görüntü alanı mürekkebi tutar, boş alan çözeltiyi alır · Pay ve işaret konumları makineye göre değişir
Ofset baskı kalıbı, baskı görüntüsünü taşıyan ince alüminyum levha. Makinede kalıp silindirine sarılıyor, mürekkebi blankete veriyor. Matbaada kalıp sözü çoğunlukla bu levhayı işaret ediyor; kartonu kesen tahta takım ayrı bir iş. Plakayı bugün çoğu matbaa CTP ile hazırlıyor: montajı biten forma doğrudan bilgisayardan plakaya pozlanıyor. Her renk ayrımı için bir plaka gerek.
Kısaca
- Her renk ayrımı kendi plakasına pozlanıyor; dört renkli bir iş dört plaka demek.
- CTP ile görüntü doğrudan plakaya işleniyor, film ve pozlama çerçevesi aradan kalktı.
- Plakanın makineye giren kenarında baskı yapılmayan bir pens payı bırakılmalı.
- Plaka ebadı makineye, plaka ömrü seriye ve baskı koşuluna bağlı.
- Tekrar siparişte eski plaka duruyorsa yeni tirajda işe yarar; bedeli teklifte hazırlık kaleminde.
İçindekiler 11 bölüm
Bölüm 1 / 11
Ofset baskı kalıbı ne iş görür
Ofset, suyla yağın birbirini itmesi ilkesine dayalı. Plakanın görüntülü alanı mürekkebi tutar; görüntüsüz alan nemlendirme çözeltisiyle ıslanınca mürekkebi geri itiyor. Matbaacının ağzında bu levhanın adı plaka. Görüntü buradan kauçuk blankete, blanketten kâğıda geçiyor; makinenin bütün işleyişi ofset baskı yazısında.
Renk ayrımı kadar plaka gerek. CMYK bir yüzde dört plaka, araya spot renk girerse beş. Ön ve arka yüz ayrı basılacaksa sayı iki katı. Bir tabakadaki bütün ürünler aynı levhaya biner; üstüne ne geleceği montaj ve forma düzenine bağlı. Forma çoğaldıkça plaka takımı da çoğalıyor; kaç takım pozlanacağını teklifte görün.
Kartonu kesen kesim kalıbı bambaşka bir takım. Sipariş yazışmasında ikisini ayrı adlandırın: baskı tarafında plaka, kesim tarafında kalıp.
CTP nedir, plaka nasıl pozlanır
İki adım var. RIP onaylanmış formayı tram noktalarına çevirir, pozlama makinesi o noktaları levhanın ışığa duyarlı kaplamasına lazerle yazıyor. CTP adı da buradan geliyor: bilgisayardan doğrudan plakaya. Banyo ünitesinden çıkan levha makineye hazır.
Lazerin dalga boyu plaka sınıfına göre ayrı. Termal plakalar kızılötesi bölgede, 830 nm dolayında çalışan diyotlarla pozlanır; mor ışık plakalarında dalga boyu 405 nm. Az kimyasallı ve banyosuz seriler de var. Plakayı matbaadaki pozlama makinesine göre alın, işleme koşulunu üreticinin föyünden okuyun.
Eski yolda sayfa önce filme çıkıyordu; film, pozlama çerçevesinde levhanın üstüne bastırılıp UV ışıkla aktarılırdı. Ara adım kalktığı için CTP'de filmden gelen toz, çizik ve hiza kaybı yok.
Plakanın üzerinde neler var
Levhanın makineye giren kenarında baskı yapılmayan bir şerit var. Pens payı denen bu şeridin ölçüsü makineye ve plaka ebadına bağlı. Tabaka ofsette pay çoğunlukla 8 ile 12 mm arasında kalıyor, kesin ölçüyü makine kılavuzundan alın. Bazı makinelerde levhanın ön ve arka kenarı büküm presinde kıvrılır. Bazılarında düz plaka pimli kanala oturuyor; orada büküm yok. Hangi düzenin geçerli olduğunu plakayı ısmarlamadan önce sorun.
Baskı alanının dışına register işaretleri ve renk kontrol şeridi giriyor. İkisinin sığması için tasarımın dış kenarında yeterli pay kalmalı. İşaretlerden renklerin üst üste oturup oturmadığı okunur; ölçüm ve kabul sınırları register ayarı yazısında. Şeritteki tam ton ve tram yamalarıyla tiraj boyunca mürekkep verişini izleyin.
Plakaya yazılan tram, dosyadaki tonun birebir kopyası sayılmaz. Baskı koşulunun telafi eğrisi RIP'te uygulanır, plaka o hâliyle pozlanıyor; ayarın mantığı nokta kazancı yazısında.
Plaka ölçüsü ve ömrü
Ebadı makine belirliyor. Hangi levhanın takılacağı kalıp silindirinin boyuna, pens düzenine ve baskı alanına bağlı; aynı işi iki matbaaya verirseniz plaka ölçüleri de ayrı. Kalınlık ebatla birlikte büyüyor: küçük makinelerde 0,15 mm dolayında levha, 70 × 100 sınıfı tabaka makinelerinde 0,30 mm, çok büyük ebatta 0,40 mm kademesi var. Makinenizin kabul ettiği kalınlığı üreticinin tablosundan kontrol edin.
Ömrü tek bir sayıyla söylemek mümkün değil. Plaka serisi, tram sıklığı, mürekkebin ve kâğıdın aşındırıcılığı, nemlendirme kimyası bu sürede birlikte etkili. Üretici föylerinde işlenmiş termal plaka için 100.000 ile 200.000 vuruş aralığı, fırınlanmış plaka için bunun birkaç katı görülebiliyor; geçerli sayıyı kendi plakanızın föyünden ve tedarikçinizden alın.
Fırınlama, pozlanıp banyodan geçen levhayı fırında ısıl işlemden geçirmek demek. Uzun tirajda plaka değiştirmeden devam etmeye yarıyor. Tirajınız föydeki sayıya yaklaşıyorsa yedek plakayı baştan pozlatın. Tiraj ortasında yeniden pozlama, duran makine ve baştan alınan renk ayarı demek.
Plakadan gelen baskı sorunları
Baskıdaki her kusurun kaynağı plaka olmaz. Aşağıdaki belirtileri görünce levhayı makineden indirin ve yüzeyine bakın.
| Belirti | Olası sebep | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Boş alanlarda yayılan kirlenme | Nemlendirme dengesi ya da plaka yüzeyinin aşınması | Çözelti ayarını ve merdane basıncını kontrol ettirin, sürerse levhayı yenileyin |
| Her tabakada aynı yerde ince çizgi | Plaka üzerinde çizik ya da taşıma izi | Levhayı çıkarıp yüzeyi inceleyin, çizikli plakayı yeniden pozlatın |
| Açık tonların baskıda kaybolması | Pozlama enerjisi ya da banyo koşulu | Kontrol şeridindeki açık yamaları ölçtürün, pozlama kalibrasyonunu isteyin |
| Pens kenarında bozulan hiza | Büküm ölçüsü veya levhanın silindire tam oturmaması | Büküm ölçüsünü ve pim yuvalarını kontrol ettirin |
| Tirajın sonuna doğru solan görüntü | Plaka ömrünün dolmaya yaklaşması | Vuruş sayısını föyle karşılaştırın, yedek plakaya geçin |
Bir denemede tek değişken değişmeli. Kurcaladığınız her ayarı tarihi ve tabaka sayısıyla birlikte not edin. Aynı anda hem çözeltiyi hem plakayı değiştirirseniz sonucun hangisinden geldiği kaydınızda kalmaz.
Tekrar siparişte eski plaka
Aynı işi ikinci kez bastıracaksanız ilk soru eski plakanın duruyor olması. Saklama süresi matbaadan matbaaya değişiyor, depoda yer kaldığı kadar. Duran levha yeni tirajda hazırlık kaleminden düşebilir; önceki tirajda harcanan ömür de yeni vuruşların üstüne eklenmeli. Levhanın nerede ve hangi koşulda beklediğini sorun; yüzeyinde iz varsa yeniden pozlama gerekiyor.
Dosyada tek bir renk değiştiyse yalnız o rengin plakası yeniden pozlanır. Tarih, parti kodu ya da barkod gibi küçük düzeltmeler çoğu zaman tek ayrımı ilgilendiriyor; öteki renklerde eski levhalar yerinde. Değişikliği matbaaya bildirirken hangi renk ayrımının etkilendiğini yazın.
Eski levhayla basılan tirajda tonun ilk baskıyla birebir tutması beklenmemeli.
Plaka bedeli ve dijital baskı
Plaka bedeli teklifte hazırlık kaleminde. Renk ve forma sayısı arttıkça kalem büyüyor, adet arttıkça birim fiyattaki payı küçülür. Dijital baskıda plaka pozlanmadığı için o hazırlık kalemi de yok. İki yöntemin hangi adette eşitlendiği adet eşiği hesabı yazısında.
Pozlamadan sonra yapılan her düzeltme yeni plaka, yeni pozlama ve baştan makine ayarı ister. Taşma, sayfa kutuları, fontlar ve renk ayrımları PDF üzerinde kontrol edilmeli; onaylanan dosyanın plakaya giden dosya olduğunu kayda geçirin.
Sık sorulanlar
Plaka için matbaaya ne yazmalıyım?
Forma adedini, renk ayrımlarını ve iki yüzden hangisinin basılacağını sipariş satırına geçirin. Kontrol şeridi ile register işaretlerini kimin yerleştireceği de aynı satırda dursun. Bu iki kalem yazıya geçmezse provada çıkan farkın kime yazılacağı tartışmalı kalır.
Plakayı yenilemeye ne zaman karar verilir?
Karar, duran makinenin bedeliyle kalan tirajın büyüklüğü karşılaştırılınca çıkar. Aynı kusur üst üste iki müdahaleden sonra da sürüyorsa levhayı yenilemek, ayarla uğraşmaktan ucuza gelir. Tiraj bitmeye yakınsa operatörün gözetiminde tamamlamak akla yakın; yeni işe yorulmuş levhayla başlamayın.
Plaka konusunu matbaada kime sormalıyım?
Baskı öncesi sorumlusu ilk adres. Pozlama sınıfı, plaka ebadı ve dosya formatı onun masasında belli oluyor; makine tarafındaki büküm ve pens düzenini baskı ustası biliyor. Teklifteki hazırlık kaleminin nasıl hesaplandığını satış temsilcisine sorun.
Küçük adetli işte plaka yaptırmaktan vazgeçmeli miyim?
Adet düştükçe hazırlık kalemi birim fiyatta ağırlaşır, bir eşikten sonra dijital baskı daha hesaplı kalır. Eşiği renk sayısı, kâğıt ebadı ve işin tekrarlanıp tekrarlanmayacağı birlikte kurar. Aynı işi yıl içinde birkaç kez bastıracaksanız hesabı toplam adet üzerinden yapın, tek siparişe bakmayın.
Kullanım notu
Bu yazı genel bilgi verir. Malzeme, makine ve ölçü değerlerini işe başlamadan önce tedarikçinizin teknik föyüyle veya çalıştığınız matbaayla doğrulayın. Ayrıntılar kullanım koşulları ve sorumluluk reddi bölümünde yer alır.
Taşma payı nedir, baskıda neden 3 mm istenir