Kesim firesi nereden çıkar

Kalıp yerleşimi

Parçalar tabakaya dizilince kenarda boş bir şerit. Parça ölçüsü tabakaya tam bölünmüyorsa o şerit doğrudan fireye gidiyor. Kutu büyük, tabaka da standart ebattaysa boşluk bazen küçük, bazen göze batacak kadar geniş.

Parçaların arasında da bıçağa çalışma payı bırakmalısınız; iki parçayı yapışık dizemezsiniz. Tabaka başına küçük görünen bu paylar yüksek adetlerde ciddi bir kayıp demek.

Taşma payı ve prova

Baskının kenarında 3 mm taşma payı bırakırız, kesim tam sınırda kaymasın diye. Bu pay basılan alanı büyütüyor; tabakadan çıkan kullanılabilir yüzey de o oranda küçük. İş makineye bağlanırken, renkler ve kesim hizası aranırken birkaç tabaka deneme baskısı. O prova tabakaları satılabilir ürün sayılmaz; hepsi doğrudan fireye.

Bir kozmetik kutusu işinde geçen ay renk tonunu üç kez ayarladık; her turda birkaç tabaka daha gitti. Müşteriye baştan söylediğimiz fire oranı bu yüzden biraz aşıldı. Renk toleransını sıkı isterseniz prova sayısını da yukarı çekersiniz.

Bıçak ısınması ve kenar toleransı

Makine uzun süre çalışınca bıçak ısınıyor, ısınmış bıçağın bıraktığı kenar bozuk. Bu noktada bir miktar tabakayı ıskartaya ayırın; kalıpçı ya bıçağı değiştirir ya makineyi soğumaya bırakır. Kâğıdın ve kartonun kendi kenarında da fabrikadan gelen bir tolerans payı var, tabakanın en dış kenarını çoğu zaman kullanamayız.

Bu kalemlerin hepsi işten işe oynak. Basit bir kartvizit işinde fire oranı düşük kalıyor; çok renkli, sıkı toleranslı bir ambalajda aynı oranı birkaç katına çıkmış görürsünüz.

Fireyi azaltmak için ne yapılır

Tabakadaki yerleşimi kalıpçıyla birlikte gözden geçirin. Parça ölçüsünü birkaç milimetre oynatabiliyorsanız ya da yönünü çevirebiliyorsanız aynı tabakada bir sıra daha yer demek. Renk toleransını gereğinden sıkı istemek prova sayısını artırıyor; işin hangi noktada gerçekten tolerans istediğini baştan söyleyin, o turlar kısalsın.

Adet arttıkça fire oranının payı da küçük. Prova tabakaları ve kenar boşlukları sabit; büyüyen tek kalem üretilen adet. Küçük adetli işlerde fire yüzdesi bu yüzden göze daha çok batıyor: bin adetlik bir işte otuz tabakalık fire, beş bin adetlik işteki otuz tabakadan çok daha büyük bir orana denk geliyor.

Teklif isterken fire oranını ayrı bir satır olarak sorun. Bazı atölyelerde bu oran fiyatın içine gömülü, bazılarında ayrı bir satır. Toplam aynı çıksa bile hangi kalemin nereden geldiğini bilmek sonraki siparişte pazarlık payı demek. Sipariş tekrarlanan bir işse geçmiş fire kayıtlarını da isteyin; bir önceki üretimin gerçek oranı elinizdeki en sağlam tahmin.