Kesim kayması: sebepler ve düzeltme

Besleme düzeni bozulmuş olabilir

Kesim makinesine giren tabaka her seferinde aynı köşeden, aynı basınçla dayanmıyorsa kalıp her tabakada birkaç onda milim kaymış konumda keser. Az bir kayma tek tabakada gözden kaçıyor; tirajın ortasında birikince belli.

Bir gün bin adetlik bir iş geldi. İlk yüz tabakada kesim tam yerindeydi, altı yüzüncüden sonra kayma başladı. Besleme tablasındaki yan dayama gevşemişti, tabaka her turda birkaç mikron kayıyordu. Vidayı sıktık, kayma durdu.

Besleme sorununu doğrulamak için tirajdan belli aralıklarla tabaka çekip sıra numarası verin; mesela her yüzüncüyü ayırın. Kayma miktarı tabaka numarasıyla birlikte büyüyorsa besleme birikimli bir sorun kaynağı. Vida, dayama ve kılavuz parçalarını sıkın; tirajın başında kısa bir kontrol turu bu birikimi kesiyor.

Tabaka ölçüsü toleransın dışına çıkmışsa

Baskı tabakasının kesimden önceki ölçüsü belli bir tolerans içinde. Ölçü sipariş edilenden büyük ya da küçük çıkarsa kalıp tabakayı bırakıp kendi sabit konumuna göre kesiyor; baskıyla örtüşme kayboluyor. Tedarikçiden gelen tabakayı kesime vermeden köşeden köşeye ölçün, farkı erken yakalayın.

Kâğıt ebatları standart olsa da her kesim bıçağının kendi toleransı var. Ölçü sınırda geldiyse kayma riski de büyük.

Yeni gelen bir çekiyi hemen kesime vermeyin, ilk elli tabakayı ölçün. Küçük bir alışkanlık, pahalı bir hataya karşı erken uyarı. Ölçü hep aynı yönde sapıyorsa parti değişmiş; kâğıt tedarikçisiyle konuşun. Tek tük sapma varsa mesele kesimden önceki depolamada.

Baskı register'ının kendisi kaymış olabilir

Kesim doğru yapılsa bile baskı sırasında register kaymışsa görüntü aynı yere çıkıyor: baskıyla kesim çizgisi örtüşmez. O zaman sorunu baskı makinesinde arayın. Baskılı tabakadaki register çapraz işaretlerine bakıp kaymanın baskıdan mı kesimden mi geldiğini ayırın.

Register işaretlerinin yeri tabakanın kenarı: küçük çapraz çizgiler ya da renk skalası. Dört renk üst üste tam örtüşüyorsa baskı temiz. Renklerden biri çıplak gözle seçilecek kadar kaymışsa mesele baskı silindirlerinin ayarında; kesim kalıbına dokunmadan önce baskı tarafını yoluna koyun. Yoksa doğru duran kalıbı da bozup asıl sorunu büyütürsünüz.

Kaynağı nasıl ayırt edersiniz

Birkaç tabakayı yan yana koyup kaymanın yönüne bakın. Kayma tirajın belli bir noktasından sonra başlıyorsa mesele beslemede ya da tabaka ölçüsünde. Baştan sona sabit bir kaymaysa ve register işaretleri de aynı yönde kaymışsa mesele baskı ayarında. İkisi birden değişkense önce baskıyı sabitleyin, kesimi sonra ayarlayın; yoksa iki değişken birbirine karışacak.

Nem ve kâğıt hareketi

Kâğıt nem alıp verdikçe boyutu birkaç onda milim değişiyor. Baskı bir gün önce yapılıp kesim ertesi gün başka bir nem oranındaki salonda yapılırsa tabaka hafifçe büzülmüş ya da genişlemiş olacak. Fark baskıyla kesim arasında küçük bir kayma olarak çıkar; büyük tabakada ve uzun tirajda görünürlüğü daha yüksek.

Baskıyla kesim aynı gün, aynı salonda yapılıyorsa risk az. İki iş arasında gün farkı varsa tabakayı kesimden önce aynı ortamda birkaç saat bekletin, nem farkı dengelensin.

Kalıbın kendi aşınması

Uzun tirajlı işlerde kalıp tahtası ve bıçak diziliminde zamanla ufak bir oynama başlıyor; kalıp sık sök tak edildiyse özellikle. O zaman kayma bütün tirajı kaplamaz; toplandığı yer kalıbın belli bir bölgesi. Kalıbı makineden çıkarıp yeniden takmadan önce ve sonra birer kontrol baskısı alın; kaymanın kaynağı iki baskı arasındaki farkta belli olur.

Beş sebebi sırayla elemek

Bu kadar olası sebep varken rastgele denemek gün kaybettirir. Önce baskı register'ını kontrol edin; çapraz işaretler tam üst üste düşüyorsa baskı temiz, sorunu kesim tarafında arayın. Sonra tabaka ölçüsünü ölçün, sınırda bir sapma varsa önce onu yoluna koyun. Besleme dayamasını sıkın, kısa bir test tirajı çekin, kayma tirajın ortasında birikiyor mu izleyin. Bunların hepsi temizse nem ile kalıp aşınmasına geçin; ikisi de yavaş büyüyor, sıranın en sonunda.

Bir kutu atölyesinde aynı anda hem tabaka ölçüsü sınırdaydı hem besleme dayaması gevşekti. İkisini sırayla değil aynı anda düzelttiler; kayma bitti ama asıl sebebin hangisi olduğu hiç anlaşılmadı. Benzer bir kayma bir dahaki sefere gelince yine sıfırdan başladılar. O günden sonra değişkenleri tek tek denemek atölyenin yöntemi oldu.